Nostalgias

Ik wil mijn hart bedrinken om een dwaze liefde te vergeten die, meer dan een liefde, een lijden is.

Een van de mooiste tangoliederen ooit, dit Nostalgias. De nostalgie uit de titel slaat op het terugverlangen, de hunkering naar een vroegere liefde. Liefdesverdriet dus. De tekst heeft alleen maar prachtige welluidende frasen: “Quiero emborrachar mi corazon para olvidar un loco amor que mas que amor es un sufrir.” In gewoon Nederlands: “Ik wil mijn hart bedrinken om een dwaze liefde te vergeten die – meer dan een liefde – een lijden is.” De ene prachtige zin na de andere volgt, het gaat maar door. Het liefdesverdriet wordt gekleurd door de dode rozen van een verloren jeugd, door de klacht van een bandoneon, door het zwart van een sombere, sterrenloze nacht. Met veel drank probeert de zanger het liefdesverdriet te bezweren. Maar iedereen weet wat daarvan overblijft: een kater.

Volledige vertaling
Nummer 

Chau, no vas más

Maar leef altijd… Leef intens. Want weet je wat het is om te leven?

Tot ziens, het gaat niet meer, zo luidt de titel van dit droevig-optimistisch liefdesverdrietlied: de liefde is op, over. De moraal van deze tekst is dat het leven ondanks alle ellende dóórgaat: kijk niet om, maar vooruit. De boodschap is het leven tegemoet te treden met enthousiasme en gretigheid, met de wil om van het nieuwe leven te genieten, in het volle besef van de mogelijkheid opnieuw fouten te maken, weer opnieuw op te krabbelen, enzovoort. Met andere woorden: leef vooruit! De optimistisch moraal past bij de tijd waarin dit lied gecomponeerd is (1973): de tijd van de flower power, van de beatniks. Al is het de vraag òf en hoe Argentinië een flower power meegemaakt heeft.

Volledige vertaling
Nummer 

Lazzarella

Kleine dondersteen die je bent, je denkt helemaal niet aan mij. Je lacht om me te laten beseffen dat ik mijn tijd verdoe je achterna te zitten.

Lazzarella is een Italiaans liedje. De tekst is het Napolitaans, in het lokale dialect van Napels. Lazzarella betekent ondeugend type, kleine dondersteen, in dit geval een brutaal, aantrekkelijk meisje dat niet toegeeft aan de complimenten van de zanger, die haar maar al te graag op schoot zou willen hebben. Helaas voor hem krijgt Lazzarella een vriendje. In de liefde moet ze eerst nog een beetje groeien, maar daarna is ze klaar is om te trouwen in de Gesù-kerk.

Lazzarella werd gecomponeerd door Domenico Modugno en Riccardo Pazzaglia. Het lied, met een optreden van Aurelio Fierro, werd tweede tijdens de 5e editie van het festival van Napels. Het kreeg ook meteen een commercieel succes, met een piek op de 2e plaats in de Italiaanse hitparade. Later werd het lied gecoverd door verschillende artiesten, waaronder dezelfde Modugno, Aldo Conti, Dalida, Renato Carosone en deze versie van de Finse zangeres Laila Kinnunen. Het lied inspireerde ook een komische film met dezelfde naam, geregisseerd door Carlo Ludovico Bragaglia en met in de hoofdrol Alessandra Panaro en Terence Hill (die van de spaghettiwesterns met Bud Spencer). Bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Lazzarella

Volledige vertaling
Nummer 

Y todavía te quiero

Waarom schreeuw ik niet dat alles een leugen is, dat jouw liefde een leugen is. Waarom heb ik je liefde nodig, als ik daarin slechts martelaarschap vind en pijn?

Ik houd nog steeds van jou, zo luidt de titel van het liefdesverdriet-lied: “Y todavía te quiero“. Dat klinkt veelbelovend, maar dat is het niet. De beschreven liefde is niet wederzijds. De geliefde toont geen liefde, sterker nog: de geliefde liegt, liegt nogmaals en blijft liegen. De minnaar put zich uit, vraagt zich af waarom dit door moet gaan, zijn martelaarschap en pijn. Wát melodrama, één die past bij de tijd waarin deze tango geschreven is (1956). Ik heb de indruk dat uit deze periode veel tango’s komen waarin ofwel suikerzoete liefde beschreven wordt òf, als tegenhanger, ongedifferentieerd melodramatisch liefdesverdriet. Suikerzwart drama dus, waarin je lekker kan zwelgen.

Volledige vertaling

Fueron tres años

Laat me je lippen kussen, slechts voor even, en dan zal ik gaan. Verbreek deze kwelling, want je zwijgen zegt me reeds tot ziens.

Een moeizame relatie van drie jaar en dan een afscheid, daarover handelt dit lied. Er is een minnaar die spreekt en een geliefde die zwijgt. Die stilte spreekt boekdelen, die stilte houdt reeds het afscheid in. Toch houdt de minnaar vol: hij voelt het vuur van haar afscheidskus, hij voelt de liefdestranen. In deze tearyerker speelt de herinnering aan drie moeilijke jaren de hoofdrol, de kwelling van een asymmetrische liefdesrelatie. De auteur van deze tango, Juan Pablo Marín, was een gitarist, singer en tekstschrijver afkomstig uit Plaza Huincul in de Argentijnse provincie Neuquén. Op een avond zat hij met een andere dichter, Julio Camilloni, in a café tegenover Radio El Mundo. Bij een paar koffies en drankjes bekende deze hem het verhaal van zijn ongelukkige liefde. Marin zette zijn verhaal op muziek. Het lied werd een grote hit in de Latijnsamerikaanse wereld (in de tango en daarbuiten) en zette Marín, toendertijd 28 jaar oud, op de kaart. Bron: http://www.tangobythesea.com/2015/03/fueron-tres-anos-it-has-been-three-years.html

Volledige vertaling

Romance de barrio

Buurtliefde, jouw liefde en mijn liefde, eerst het verlangen, daarna de pijn.

Prachtige wals, deze Romance de barrio. Het lied gaat over een buurtliefde: een eerste ontmoeting, een donker balkon, een ouderwetse tuin. Daarna de verwarring van de liefde, met ingewikkelde brieven die heen en weer gaan. De geliefde bekent geen kleur. Er worden fouten gemaakt, misschien door onervarenheid of jeugdigheid. De hoop was wellicht samen te blijven in/met de pijn, maar de keus viel op de ontkenning, op het vertrek. Beide geliefden blijven ontsteld achter, boete doend voor de onbewust gemaakte fouten.

Volledige vertaling

Los cosos de al lao

Opeens klinkt er het geluid van een orkest, de buren van hiernaast hebben een feestje.

Deze tango gaat over de mensen van hiernaast: los cosos de al lao. Er klinkt muziek, een tango, de buren hebben een feestje. Het lied is niet alleen maar vrolijkheid, het is vooral een schets van de tristesse van de arrabal, van de woonbuurten van Buenos Aires. Een agent doet zijn ronde, een charmeur staat in een portiek te flirten, een dronkenlap loopt over straat. En ondertussen vieren die mensen van hiernaast een feestje: het kind van hun dochter wordt gedoopt, de dochter die op haar veertiende het huis verliet en die is teruggekeerd met kind. Feest dus, maar met een melancholisch randje.

Volledige vertaling

Desencuentro

Bittere mismatch, want je ziet dat het andersom is. Je geloofde in oprechtheid en in de moraal. Hoe stom!

Bitter levensverdriet-lied uit de zestiger jaren. Het woord desencuentro uit de titel, letterlijk: ‘des-ontmoeting’ of ‘mis-ontmoeting’, kan duiden op een mislukte ontmoeting, een mismatch of een onenigheid, een aanvaring (bron: Spanishdict.com). In het Lunfardo, het Argentijnse slang betekent het zoiets als tegenspoed, rampspoed. Een woord dus met vele betekenissen. De tekst handelt over een jij-persoon die een grondige mismatch ervaart met het leven, over iemand die in het goede gelooft en in de liefde, maar die genaaid wordt door het leven, door de anderen en door de liefde. Alles gaat mis, zelfs de zelfmoordkogel wil niet afgaan. Een lied met scherpe contrasten: enerzijds de liefde en haar zoete bedoelingen, anderzijds de hardheid en wreedheid van een wereld vol haat.

Volledige vertaling
Nummer 

No hay tierra como la mía

Over de hele wereld trok ik en uiteindelijk kwam ik erachter dat er geen land is zoals het mijne!

Goede tekst, deze milonga. Het is een feestelijke, overtuigde lofzang op het eigen land. De kracht en overtuiging ervan voelt als het clublied van een voetbalsupporter. “Geen land is zo mooi als het mijne”, zingt de tekstdichter, “al moest ik eerst de hele wereld over trekken om daarachter te komen. De vrouwen van hier zijn mooier dan elders. Zing met me mee: er is geen land zoals het mijne!”

Deze milonga, in de uitvoering van Canaro of van Lomuto, is een milonga ciudadana, een stedelijke, dansbare versie van de milonga. Maar de tekst van deze milonga, met zijn vele herhalingen, voelt nog een beetje als de oorspronkelijke milonga campera: de milonga van het veld, van de payadores, de gaucho-troubadours die soms als een soort rappers met elkaar in duel gingen. Of dit vrolijke filmpje een goed voorbeeld is van een milonga campera weet ik niet, maar ik vind het leuk om naar te kijken.

Volledige vertaling

Qué falta que me hacés

Je bent er niet! Ik zoek je en je bent er niet meer. De kwelling van het wachten doet meer en meer pijn…

Wat mis ik je, zo luidt de titel van dit dramatische liefdesverdriet-lied. De muziek begint dramatisch: pom, pom, pom, pom, …., pom, pom, pom, pom. Dan valt het orkest in en daarna de zanger: “Je bent er niet. Ik zoek je en je bent er niet meer”. De liedtekst beschrijft één grote kwelling: de geliefde wordt gemist, haar lippen, haar kussen. De uren duren, het wachten duurt lang, de nachten. Het lied eindigt met de hoop dat de geliefde ooit terugkeert en dat ze er dan beiden zullen zijn, beiden voor elkaar. Na de tekst gaat het orkest nog door: pom, pom, pom, pom, pom, …, pom, pom, pom, pom, als het kloppen van het bange liefdeshart.

Dit lied, in de uitvoering van Caló en Podestá zorgt altijd voor een prachtig dramatische climax in een tangosalon. Het wonder van dit nummer is niet alleen de schoonheid ervan of het drama, maar dat het uit 1963 komt. Immers, de gedanste tango beleefde zijn hoogtijdagen in de periode 1935-1955. Na 1960 sloten de salons en werd er nog maar weinig tango gedanst. Toch vormde Miguel Caló in 1961 het orkest “Miguel Caló y su orquesta de las estrellas“, met de bandoneons van Armando Pontier en Domingo Federico, de violen van Enrique Francini en Hugo Baralis, de piano van Orlando Trípodi en de stem van Raúl Berón en Alberto Podestá. Met veel succes trad het orkest trad op bij Radio El Mundo. Tussen 16 april en 7 juni 1963 werden twaalf nieuwe nummers opgenomen voor het Odeón-label, waaronder dit prachtige “Qué falta que me haces“. Dan was dan om naar te luisteren en niet meer om op te dansen? Bron: https://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_Cal%C3%B3

Volledige vertaling

Percal

Je was amper vijftien jaar, dromend van lijden en liefde, naar het centrum te trekken, te slagen en de percalkatoen te vergeten.

De Nederlandse vertaling van de titel van dit lied is simpelweg: ‘Percal’, naar de katoensoort die heden ten dage verkocht wordt als luxe versie van katoen: percal. Damals in Argentinië was dat blijkbaar anders, want in dit lied is percal de stof van (armoedige) kinderkleding, van jurkjes die alleen jonge meisjes droegen. Percal is dus de stof van de herinnering, van de armoede en misschien ook wel van de onschuld. Het lied gaat over een persoon die zijn van-veraf-beminde jongedame met lede ogen ziet vertrekken. Zij slaagt erin los te komen van haar afkomst, van de percalkatoen. Maar het is niet eind goed, al goed. In het laatste couplet blijkt dat zij verre van gelukkig is en soms ook nog terugdenkt aan de percalkatoen/de onschuld van vroeger.

De tekst van deze tango is van de Argentijnse tangodichter en tekstschrijver Homero Aldo Expósito (1918-1987). Zijn broer Virgilio zette tientallen van zijn tangoteksten op muziek. Homero Expósito’s vernieuwing was het gebruik van het vrije vers. Als perfectionist herzag Homero zijn teksten ontelbare keren: “Ik wil gewoon niet dat een idioot me komt vertellen dat er een komma verkeerd staat“. De muziek van Percal is van bandoneonist, violist, dirigent en componist Domingo Federico (1916-2000). Samen met Homero Expósito produceerde hij verschillende tango’s, waaronder Al compás del corazón, Yuyo verde, Tristezas de la calle Corrientes, A bailar en Yo soy el tango.

Expósito had het vermogen om op bestaande muziek poëtische teksten te schrijven. Federico zei dat de dichter naar de muziek luisterde, vertrok en twee dagen later terugkeerde met de tekst. Tekst en muziek werden nog een beetje aangepast en het stuk was klaar. De oorsprong van Percal was een muzikaal idee van Federico, van atypische maten waarop Expósito de tekst bouwde. Daarin komt ook de percalkatoen terug – de goedkope stof waarmee waarmee bescheiden jonge vrouwen zich de onbereikbare luxe van een avondjurk verschaften. Hoewel het orkest van Caló doorgaans gearrangeerd werd door pianist Osmar Maderna, werd Percal rechtstreeks uitgevoerd door Federico. Het ging, met de stem van Alberto Podestá, in première in het Singapur-cabaret dat eigendom was van Caló, aan de Montevideostraat in Buenos Aires. Het nummer was meteen een succes. Enrique Santos Discépolo zei dat hij de tekst graag zelf had willen schrijven.

Vanaf 1943 werden tangoteksten door de militaire regering gecensureerd. Verboden werd het gebruik van lunfardo (het dialect van de straat), evenals elke verwijzing naar dronkenschap of uitdrukkingen die als immoreel of negatief voor de taal of voor het land werden beschouwd. Ook de tango Percal mocht niet op de radio worden uitgezonden vanwege de immorele strekking (sic). Nadat in 1946 Juan Perón tot president verkozen werd, ging de censuur nog gewoon door. Pas na een audiëntie bij Perón op 25 maart 1949 werd de censuur opgeheven; de president verklaarde niet op de hoogte te zijn van het bestaan ​​van de restrictieve richtlijnen. Nadien konden vele tango’s weer op de radio worden gespeeld, hoewel sommige stukken, zoals de tango Al pie de la Santa Cruz en de Milonga del 900, nog steeds werden uitgevoerd met aanpassingen in de delen met een politieke inhoud. Bron: https://es.wikipedia.org/wiki/Percal_(tango)

Volledige vertaling
Nummer 

Pobre flor

Wat ooit mijn eerste illusie was, is nu eenzaam graf van mijn laatste liefde.

Pobre flor, arme bloem. De arme bloem is geen persoon, maar een idee: de illusie van een liefde die niet mocht zijn. Geen vrolijk walsje dus, ondanks de vrolijke driekwartsmaat is het alleen maar kommer en kwel. De tekst verhaalt van aanvankelijke, in vervoering gegeven kussen, maar daarna gaat het bergafwaarts. Er is een mond die gif en vloeken spuwt, er is de scherpe dolk van een wisselvallig humeur. De zanger dezes blijft gebroken achter: zijn illusie is door winterkou vermoord. Hij begraaft zijn droom en voelt, hoe dramatisch, over zijn ziel een lijkwade.

Volledige vertaling
Nummer 

Invierno

En kijkend hoe de koude winden van verlatenheid in mijn hart waaien, wil ik huilen.

Het nummer Invierno (“Winter”) is een in de salon veelgedraaide tango. Toch bestaat er maar één enkele uitvoering van, die van het orkest van Fransisco Canaro met zanger Roberto Maida. Het nummer gaat over de desolate ervaring van alleen zijn. De eenzaamheid wordt vergeleken met de kou van het winterseizoen, de sneeuw, de vorst, de kille nevels. De tekst suggereert liefdesverdriet als mogelijke oorzaak (“mi vida sin amor”), maar het hoofdonderwerp is een algeheel gevoel van melancholische tristesse en barre eenzaamheid.

Volledige vertaling
Nummer 

Poema

Van dat bedwelmende poëem tussen ons twee is niets meer over. Ik zeg je triest vaarwel, je zult de emotie merken van mijn smart.

Poema (uitspraak: Po-e-ma) is één van de meest romantische tangonummers die er bestaan. In de (Europese) salons wordt het regelmatig gedraaid. De tekst bezingt een droom van liefde en aanbidding die voorbij is. De titel ‘Poema’ is afkomstig uit de beginregel van het tweede en laatste couplet: “De aquel poema embriagador, ya nada queda entre los dos“, oftewel: “van dat bedwelmende poëem tussen ons twee is niets meer over.”

In Argentinië was deze tango nooit populair: in de vorige eeuw werd het nummer slechts één keer opgenomen door een Argentijnse tango-orkest van naam, namelijk door dat van Canaro. Daarvoor zijn meerdere redenen. Om te beginnen is de tango gecomponeerd op het Europese continent. De muziek is van Eduardo Bianco, een violist en orkestleider die in met name Frankrijk veel succes had met het orkest Bianco-Bachicha. De Frans/Parijse tango was een afgeleide versie van de Argentijnse tango en deze Poema is een exponent daarvan. Vergeleken met de Zuid-Amerikaanse oorsprong is deze muziek te romantisch, te zoet, te zwijmelig. Te weinig pit. Wat blijkbaar ook kwaad bloed zette, was dat Bianco Argentinië ontvlucht was wegens de moord op een minnaar van zijn vrouw, een medemuzikant in het orkest waar hij speelde. Ten slotte afficheerde Bianco zich graag met foute leiders zoals Mussolini en Hitler, maar dat is een ander verhaal. Bron: https://brisbanehouseoftango.com.au/the-dark-side-of-canaros-poema/

Volledige vertaling
Nummer 

La colegiala

Waarom onderwijst Cupido het ongeluk van een grote liefde aan een meisje dat onschuldig droomt en dat bang is voor muizen?

Dit lied lijkt qua inhoud een beetje op “Nunca tuvo novio“. Ging díe tango over een oude vrijster, deze vrolijke foxtrot gaat over een jonge vrijgezelle dame, een eenvoudige studente die pretenteert iets in haar mars te hebben, te weten: een studie aardrijkskunde, een maandje retoriek-les, een paar accoorden op de viool en een beetje Frans. Desondanks wacht ze nog steeds op een man die haar over de liefde leert. Enerzijds heeft ze het hoog in de bol, anderzijds is ze gewoon bang voor muizen. Een beetje een zielig geval dus?

De componist van de muziek van deze foxtrot is de Spanjaard Antonio Matas (1912-1984). Hij was organisator van het eerste jazzfestival van Barcelona (begin jaren dertig) en schreef de muziek bij de zeer feministische film “Abojo los hombres” (“Weg met de mannen”) van regisseur J.M. Castellví. In die film schrikt actrice Carmen Aubert eerst van een muis, daarna zingt ze vanuit de eerste persoon de slowfox “La colegiala”, zie deze buitennissige filmclip.

Volledige vertaling
Nummer 

Tabaco

En terwijl ik rook vormt de rook jouw figuur en in het aroma van de tabak bespeur ik uit de verte jouw parfum dat verhaalt van jouw vergetelheid en mijn waanzin.

Liefdesverdriet gesmoord in tabak, dat is de strekking van dit lied. In 1944, toen dit lied geschreven werd, rookte iedereen nog, en zéker alle minnaars en beminden. In de tekst roept de sigaretterook de verre, onbereikbare geliefde op. De ijle rookvormen doen de tekstdichter denken aan de vorm van zijn lief, de geur van de rook roept uit de verte haar parfum op. Het maakt haar tegelijkertijd dichtbij en veraf.

Dit lied is gebaseerd op de daadwerkelijke liefdesgeschiedenis tussen tekstdichter José María Contursi en de knappe Susana Gricel Viganó. Ze ontmoetten elkaar in Buenos Aires. Gricel woonde op dat moment in Córdoba. Ze vergezelde de zussen Gori en Nelly Omar – vriendinnen uit hun woonplaats Guaminí – naar een optreden van Nelly die zangeres was. Contursi, bijnaam Catunga, was een woest aantrekkelijke radiopresentator, zij een blondine met mooie trekken. Gricel’s veertien jonge jaren weerhielden haar er niet van om verliefd te worden op de 23-jarige Contursi. Dit alles gebeurde in het jaar 1934.

Vanwege de fysieke afstand tussen beiden en vanwege de persoonlijke omstandigheden van Catunga (hij was getrouwd en had een kind) was hun liefde onmogelijk. In 1942 schreef Contursi de tango Gricel die met de stem van Francisco Fiorentino door Aníbal Troilo werd opgenomen. Het succes daarvan was het begin van een reeks prachtige tangos die Contusi baseerde op de onmogelijke liefde op zijn verre geliefde: Verdemar, La noche que te fuiste, Sin lágrimas, Quiero verte una vez más, Cosas olvidados, Tu piel de jazmin, Claveles blanco, , Por calles olvidadas, Cristal, Mi tango triste, Esta noche de copas, Vieja amiga, Y la perdí en ook deze tango Tabaco. Bron: http://tangosalbardo.blogspot.com/2012/09/tabaco.html

Volledige vertaling
Nummer