3 x Ilusion azul

Dit nummer wordt hieronder vertoond in achtereenvolgens muziek, tekst en dans.

MuziekArquímedes Arci
TekstArquímedes Arci
Jaar1933?
Tango.infohttps://tango.info/T0370015158
El Recodohttps://www.el-recodo.com/music?S=ilusion+azul
Todotangohttps://www.todotango.com/musica/tema/4963/Ilusion-azul/
N.B. Uit 1933 dateert de eerste mij bekende opname, van Agustin Magaldí en Pedro Noda.
Nummer 

Lalo Martel y José Reynel – Ilusion azul

In deze opname van de Colombiaanse (lokale) televisie verschijnt een tangogrootheid uit de nadagen van de gouden jaren van de tango: Lalo Martel. Lalo Martel (1930-2016) was de jongere broer van Julio Martel. Beide broers zongen in het orkest van Alfredo de Angelis. Julio’s opnamen (waaronder prachtige duetten met Carlos Dante) dateren uit de periode 1945-1949, die van Lalo zijn uit 1959-1962. In deze televisieopname zingt Martel samen met de Colombiaan José Reynel de wals “Ilusion azul”. Overigens heeft Martel deze wals nooit met het orkest van De Angelis opgenomen. Wie dat wel deed, was Carlos Dante in 1945.

Nummer 

Ilusion azul

Ik mis je kussen niet, die waren nep, noch mis ik je zeldzaam zoete lippen.

De titel van deze wals is “Ilusion azul”, oftewel “Blauwe illusie”. Die blauwe illusie, dat zijn de blauwe ogen van een geliefde. Die ogen hebben de ik-persoon tot slaaf gemaakt, die toverden een blauwe illusie in de ziel van de zanger. Maar helaas, deze ogen logen, ze bedrogen. De geliefde was hooghartig en arrogant, minachtend en koud, afstandelijk en zelfs wreed. De kussen die van de zeldzaam zoete lippen kwamen, waren nep. Maar die ogen, die waren schitterend en straalden met zeldzaam diepe passie. Het enige was de zanger nu rest, is de herinnering aan een mooi verleden, aan de gouden armen van die blauwe illusie.

De tangowals Ilusion azul is een “vals criollo”, een “creoolse” oftewel “Peruaanse wals”. De Peruaanse wals is een bewerking van de Europese wals die tijdens de koloniale tijd door Spanje naar Amerika is gebracht. In het onderkoninkrijk Peru werd de wals geleidelijk aangepast aan de wensen van het inheemse bevolking. In de 20e eeuw won het genre aan populariteit en werd de Peruaanse wals symbolisch voor de cultuur van het land. Het genre werd ook populair buiten Peru, met name in Argentinië, waar lokale muzikanten vele opmerkelijke Peruaanse walscomposities componeerden, zoals Que nadie sepa mi sufrir en Amarraditos. Bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Peruvian_waltz

Volledige vertaling
Nummer 

Stephanie Fesneau and Fausto Carpino – Ilusión Azul

Stephanie Fesneau and Fausto Carpino zijn geweldige tangodansers, en als het de wals betreft dan helemaal! “Excellent, heel goed”, schrijft een Youtube-commentator bij deze uitvoering van de wals “Ilusión Azul”. De muziek die klinkt is van het orkest van Alfredo De Angelis, de stem is van Carlos Dante. Plaats en tijd: Nou Tango Berlin, december 2019.

Nummer 

Marion (tango) – Emilia Danesi + Pedro Cecchi

Deze video is uit begin 2020. Emilia Danesi zingt de tango Marión, op gitaar begeleid door Pedro Cecchi. De achternamen ogen Italiaans, maar het gaat hier toch heus om twee Argentijnse muzikanten. Emilia Danesi, geboren in San Miguel de Tucumán, is opgeleid aan het Conservatorio Superior de Música Manuel de Falla. Ze woont in Buenos Aires, alwaar ze lesgeeft en ook regelmatig optreedt. Haar repertoire breder dan tango alleen, omvat de hele Argentijnse folklore. Op Youtube heeft ze een eigen muziekkanaal, maar ze is ook te vinden op Instagram en Facebook.

Nummer 

Marión

Wat mij nu rest is de ochtendstond van je geur en het geparfumeerde gemurmel van de afstand tussen ons.

In dit lied draait het om liefdesverdriet, liefdesverdriet om een jeugdliefde uit Parijs. Zij heette Marion en zo heet ook de tango van Luis Rubistein die aan haar gewijd is. De liefde was zoet, net zoals de herinnering eraan: haar geur was als de ochtendstond, helder en fris. De liefdesgeschiedenis kent evenwel droevige afloop. Wie of wat daaraan schuld heeft, zegt het lied niet, maar het afscheid was smartelijk. Dit kleurt de herinneringen van de zanger, die zijn voor hem schaduwen uit een grijs verleden.

Luis Rubistein was een zeer productieve songwriter/impressario van joodse afkomst. Zijn ouders en drie zussen kwamen uit Yekaterinoslav, een Oekraïnse stad ten zuiden van Kiev gelegen aan de Dnjepr, tegenwoordig Dnipro geheten. Om het opkomende anti-semitisme te ontvluchten emigreerde zijn familie in 1906 naar Argentinië, waar nog zeven kinderen geboren werden. Luis, geboren in 1908, was daarvan de tweede. In Argentinië verdween de tussen-n uit de achternaam van zijn familie (oorspronkelijk “Rubinstein”). Luis was geen bankzitter: hij werd al jong van school gestuurd, zijn middelbare school maakte hij nooit af. Hij werd journalist, was zelfs even zanger, maar groeide, alhoewel hij dik was en stotterde, uit een onvermoeibare ondernemer in de lokale radio- en filmbusiness. Zijn teksten blinken niet uit door hun diepgang (ook niet die van Marión). Desalniettemin is Rubistein single- of co-auteur van vele bekende tangos, waaronder Tarde gris (uitgevoerd door Carlos Gardel), Carnaval de mi barrio, Charlemos, Cuatro palabras, Si tu quisieras, Ya sale el tren, Nada más, Ya lo ves en De antaño (een milonga). In 1942 schreef hij de tango Yánkele (“Mi muchacho”), waarin een Joodse moeder haar kind toezingt en vraagt om midden van “esta vida horrible y atroz” (dit vreselijke en wrede leven) een eind te maken aan haar lijdensweg. In 1943 moest Luis Rubinstein zijn creatieve werkzaamheden stilleggen als gevolg van de rechtse dictatuur die toen aan de macht kwam.

Volledige vertaling
Nummer 

Corina Herrera and Pablo Rodriguez – Marión

De prachtige, gevoelige muziek die klinkt in deze video is van het duo Patricio Noé Crom (gitaar) en Juan Villarreal (zang). Ze spelen de tango “Marión”. Deze muziek wordt hier geïnterpreteerd door de dansers Corina Herrera and Pablo Rodriguez. Ze dansen prachtig, Als één grote, zachte slow-motion, zo voelt hun dans. De gelegenheid is het Mediterranean Summer Tango Festival 2016 in Poreč, Kroatië.

Nummer 

Frederique Spigt – Viva el tango

Frederique Spigt, bekend van onder andere de bands I’ve got the bullets en A girl called Johnny, tourt momenteel door het land met haar programma Viva el tango. Bijgaande video is een van de nummers uit haar programma, Madame Yvonne: tango gezongen in onze eigen moerstaal. De begeleidende muzikanten zijn: Tijmen Veelenturf (viool), Tim Panman (gitaar) en Simone Bottasso (organetto). Met dank aan DJ Mariposita voor de tip.

Nummer 

Madame Ivonne

Op een dag arriveerde een Argentijn die de kleine Francaise deed zuchten, tussen tango en mate bracht hij haar mee uit Parijs.

Madame Ivonne is het verhaal van een Parijse grisette uit de jaren twintig. Een grisette was een zelfstandige jonge vrouw met lossere zeden, iets tussen minnares en prostituée in, die vaak een verhouding had met een kunstenaar. De naam grisette is afkomstig van de kleur van hun kleding: grijs zoals de kleding van als hun armoedige working-class afkomst. De grisette in dit lied is de koningin van het nachtleven van de bohème, de kunstenaarsscene van Parijs. Zij valt echter als een blok voor een tango-dansende Argentijn die haar meevoert naar Buenos Aires. Daar slijt zij de rest haar leven, niet meer als mademoiselle, maar als madam. De betekenis daarvan laat zich raden, zie ook de volgende link: https://nl.wikipedia.org/wiki/Madam

Volledige vertaling
Nummer 

Nuccia e Mirco: Madame Ivonne/Donato

De thuisopname is een apart genre dansfilmpjes: dansparen die, al dan niet in Corona-tijd, thuis een (vaak geïmproviseerd) dansje opnemen en op Youtube posten. Zo ook het Italiaanse danspaar Nuccia en Mirco, waarvan op internet een hele reeks dansjes te vinden is. Het bijgaande filmpje is uit 2018. Daarin dansen zij energiek, vrolijk en muzikaal de tango Madame Ivonne. De muziek die klinkt is van het orkest van Edgardo Donato, de stem is van Alberto Gómez.

Nummer 

Juan Carlos Cáceras – Tango Negro

In dit filmpje speelt Juan Carlos Cásares, bijgestaan door twee percussionisten, zijn eigen compositie Tango negro. Het nummer is een candombe, een trommelend broertje van de milonga. Juan Carlos Cáceres (1936-2015) werd in Buenos Aires geboren en raakte in zijn jeugdjaren nauw betrokken bij de existentialistische beweging. Op zijn 25e was Cáceres een volleerd jazztrombonist. Hoewel hij aan de universiteit eerder beeldende kunst studeerde dan muziek, werd hij een vaste waarde in de jazzgemeenschap van Buenos Aires. In de late jaren ’60 verhuisde Cáceres naar Parijs, waar hij zich bezighield met schilderen, produceren, lesgeven en bovenal muziek maken. In deze periode werd hij een expert in de muziek rond de Rio de la Plata – stijlen als tango, milonga, murga, en candombe. Zijn muzikantschap bloeide op. Hij kreeg niet alleen een reputatie als een bekwaam trombonist, maar ook als pianist, zanger en liedjesschrijver. Zijn debuutplaat, getiteld Sudacas, werd uitgebracht op het Frans/Amerikaanse label Celluloid Records. Zijn tweede release, Tocá Tangó, was beïnvloed door zijn studie naar de Afrikaanse oorsprong van de tango en de relatie met murga en candombe. Daarop speelde een niet-traditioneel, fusion-georiënteerd ensemble de vernieuwende candombe-composities “Tango Negro” en “Tocá Tangó”. Bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Juan_Carlos_C%C3%A1ceres

Nummer 

Tango negro

De “gringos” hebben je manier van dansen veranderd.

Raadselachtige tekst, deze Tango negro. Het lied is een moderne, hedendaagse candombe, maar de tekst klinkt alsof die een eeuw eerder geschreven had kunnen worden. Het onderwerp is de zwarte tango, de tango van de donkere medemens in Argentinië. Die tango, de zwarte tango is verdwenen, alleen nog maar zichtbaar in de optochten van het carnaval, aldus de tekst. Daarin figureert de politieke wordingsgeschiedenis van Argentinië: de bendeleden van dictator Juan Manuel de Rosas (1793-1877) en zijn dochter Manuelita. In die tijd waren er in Argentinië meer donkere mensen dan nu en onder de toenmalige dictatuur floreerde de donkere bevolking blijkbaar (al snap ik niet goed hoe).

De tekst van deze candombe gaat over de raadselachtige verdwijning van de zwarte bevolkingsgroep in Argentinië. Daaraan zijn heel wat studies gewijd, waaronder de documentaire Tango negro van Dom Pedro, zie hier, hier en hier. Volgens Wikipedia was in de 18e en 19e eeuw de helft van de Argentijnse bevolking donker. Door actieve, mede door de overheid gestimuleerde vermenging met de blanke bevolking is hun aandeel sterk afgenomen. Ook de massa-immigratie uit Europa van eind 19e, begin 20e eeuw heeft daaraan bijgedragen. Bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Afro-Argentines

De candombe is een swingende muzieksoort met Afrikaanse roots, te herkennen aan de trommels. Het ritme lijkt op dat van de milonga, maar is nét iets anders. Oorspronkelijk komt de candombe uit het huidige Afrikaanse Angola, van waaruit het in de 17e en 18e eeuw is meegebracht door tot slaaf gemaakte Afrikanen. De candombe kreeg haar huidige karakter en vorm in de zwarte wijken van Buenos Aires en Montevideo. Aan het einde van de 18e eeuw was in Buenos Aires het aantal Afrikanen opgelopen tot 20.000, met daarentegen slechts 10.000 Spanjaarden, halfbloeden en Guarani. Het geluid van de tambores was permanent te horen en volgens jezuïtische kronieken zo sterk, dat de toenmalige onderkoning het gebruik van de tambores verbood. Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Candombe

Volledige vertaling
Nummer 

Daniela Pucci & Luis Bianchi – Tango Negro

Het filmpje is een beetje donker, maar er wordt lekker in gedanst door Daniela Pucci en Luis Bianchi. Ze dansen de candombe “Tango negro” en hoe: swingend en met veel energie en plezier. En met een paar humorische scenes ertussen door. Daniela en Luis dansen sinds 2005 samen. Zij was toendertijd engineering professor aan het MIT, maar gaf haar baan op om met Luis een carriere in de tango te beginnen. Plaats en tijd: Brugge, 2012. De muziek die klinkt is van Juan Carlos Cáceres.

Nummer