Hiroshi y Kyoko Yamao – Hasta Siempre Amor

In 1964 gaf judoka Anton Geesink heel Japan een koekje van eigen deeg door in Tokyo goud te winnen op de Olympische Spelen (in de open categorie). In deze video is het september 2009 en doen de Japanners Hiroshi en Kyoko Yamao iets vergelijkbaars. We zijn in La Baldosa, een gerenommeerde tangosalon in Buenos Aires. Hiroshi en Kyoko Yamao zijn net kampioen geworden van de Mundial de Tango 2009 (in de categorie tango salón) en dansen hier, in een prachtig verzorgde en beheerste stijl, de tango “Hasta siempre, amor”. De salon bestaat trouwens nog steeds. Hiroshi en Kyolo ook, maar hun laatste demonstratie op Youtube dateert uit 2019. De muziek die klinkt is van het orkest van Carlos Di Sarli, de stem van Horacio Casares.

Orquesta Romantica Milonguera – Dime mi amor

Dit levenslustige filmpje stamt uit februari 2020, vlak voordat de corona in Argentinië toesloeg. Het immer vrolijke Orquesta Romantica Milonguera speelt de tango Dime mi amor, bekend van de uitvoering van Juan D’Arienzo met zanger Hector Mauré. De zangeres is Ximena Gimenez, de dansers zijn Pablo Rodriguez en Carolina Couto. Het filmpje speelt handig in op het thema van het lied: het ontmoeten van een ex-geliefde op de dansvloer.

Nummer 

Dime, mi amor

Zeg me, mijn lief, of je nog steeds van mij houdt, of de afwezigheid jouw liefde niet omgebracht heeft.

De tango Dime mi amor bezingt een onzekere liefde. De titel betekent “Vertel me, mijn lief”. De geliefde wordt gevraagd te vertellen of hij/zijn nog steeds liefde voor de ander voelt. Of de afwezigheid en afstand meer kwaad dan goed hebben gedaan. En of de liefde uit het verleden ook nog in het heden leeft. De tekst slaat op iemand die met een voormalig geliefde danst – een bijzondere situatie waarin dergelijke gevoelens wel eens zouden kunnen opspelen.

De tekst van deze tango heeft niet veel om het lijf. Waarschijnlijk heeft dat te maken met het feit dat dit liedje uit een tangofilm komt, de film Yo quiero ser bataclana uit 1941 (“Ik wil een showgirl zijn”). In deze film schittert de komische filmster Niní Marshall, in Argentinië ook bekend onder haar alter ego Catita. Zij speelt een arrogante ster met een groot hart. Zij trekt op met een partner die verliefd is op de schuchtere muzikale leider. Haar ruziënde metgezellen maken deel uit van een musicalgezelschap dat meer tijd doorbrengt in tweederangs hotels dan op het podium, dat reist in gammele treinen en dat altijd hongerig is. Zie de volgende link voor de desbetreffende scene uit de film, met in de orkestbak orkestleider Juan D’Arienzo: https://www.youtube.com/watch?v=iHB56I7BXSU&t=1993

Het nummer Dime, mi amor is vooral bekend in de uitvoering uit mei 1941 van het orkest van Juan D’Arienzo met zanger Hector Mauré. Het jaar ervoor, in 1940 op het carnaval van Montevideo, Uruguay, verloor Juan D’Arienzo al zijn muzikanten, inclusief zanger Alberto Echagüe omdat hij weigerde in te gaan op hun salariswensen. Meteen creëerde D’Arienzo een nieuw orkest met onder meer de zangers Alberto Reynal en Carlos Casares. Eind 1940 wordt Casares vervangen door Héctor Mauré. Met Mauré krijgt het orkest een meer lyrische stijl, niet zo uitgesproken ritmisch. Mauré’s stijl van interpreteren was dramatisch en melodieus tegelijkertijd. Een bijzondere stem, met een gedempt baritonregister, een aangenaam timbre en heldere dictie, een krachtige, melodieuze en goed gevoicede stem, met een Gardeliaans randje. Tussen eind 1940 en 1944 nam hij met D’Arienzo 51 nummers op. Hun laatste opname was op 21 juli 1944, met de wonderschone en zijn meest lyrische tango “Amarras”. Mauré was de zanger die D’Arienzo inspireerde om zich gedurende deze vier jaar aan te passen aan een meer lyrische stijl. Niet geheel toevallig was de lyrische stijl in die bewuste periode het meest in vogue. Bron: http://www.tangobythesea.com/2015/10/dime-mi-amor-tell-me-my-love.html

Volledige vertaling
Nummer 

Céline Giordano et Alexis Quezada – Dime mi amor

Mei 2017. Céline Giordano en Alexis Quezada geven een demonstratie bij Clermont Tango, Frankrijk. Prachtig gedanst, heel milonguero en lekker eigenzinnig. Alexis is Chileen, Céline Française. In deze video lijken ze levensgroot, maar ik heb dit tweetal een keer in het echt ontmoet en ze zijn een kleiner dan ik dacht. Ook voor een Française is Céline niet echt groot, ik kijk zou zo maar over haar heen kijken. De muziek die speelt is van het orkest van Juan D’Arienzo, de stem is van Hector Mauré.

Nummer 

3 x Yo no sé que me han hecho tus ojos

Dit nummer wordt hieronder vertoond in achtereenvolgens muziek, tekst en dans.

MuziekFrancisco Canaro
TekstFrancisco Canaro
Jaar1930
Tango.infohttps://tango.info/T0370030582
El Recodohttps://www.el-recodo.com/music?S=Yo+no+s%C3%A9+que+me+han+hecho+tus+ojos
Todotangohttps://www.todotango.com/english/music/song/817/Yo-no-se-que-me-han-hecho-tus-ojos/

El Cachivache – Marisol Martinez – Yo no se que me han hecho tus ojos

Deze video is een eerbetoon aan Ada Falcón, een beroemde zangeres uit de dertiger jaren die de minnares was van Francisco Canaro. Speciaal voor haar schreef hij deze tango Yo no se que me han hecho tus ojos, hier gezongen door Marisol Martinez. Niet in beeld maar wel aan de basis van het muziek staand, is het tango-orkest El Cachivache, een band bestaand uit een vijftal ruige rockers, met als speciale gast Franco Luciani op mondharmonica. De video is uit april 2021. De dansers zijn Aldana Balbuena en Juan Segui van de Argendance Company. De locatie is naar alle waarschijnlijkheid de begraafplaats La Chacarita in het centrum van Buenos Aires, waar, naast beroemdheden zoals Carlos Gardel, ook Ada Falcón en Francisco Canaro begraven liggen, op slechts vier meter afstand van elkaar.

Yo no sé que me han hecho tus ojos

Ik weet niet wat je ogen met me hebben gedaan dat als ze naar me kijken, ze me met liefde vermoorden.

Uit 1930 dateert de tango Yo no sé que me han hecho tus ojos, oftewel: “Ik weet niet wat je ogen met me gedaan hebben”. In deze tango is de tekstdichter zwaar onder de indruk van een prachtig stel ogen. Het lijkt oprechte liefde. Of de liefde beklijft is niet duidelijk, maar die ogen, die boeien, die schitteren, die zijn goddelijke leidslijnen die het pad van de liefde uitstippelen. De tekstdichter kan alleen maar aan die ogen denken, van die ogen dromen, met als gevolg dat het hart er vol van is, vol van liefdesvuur.

Orkestleider Francisco Canaro schreef dit lied voor Ada Falcón, de zangeres die zo’n tien jaar zijn minnares was. Hun samenwerking begon in 1929. Canaro, die zich sterk tot Falcón aangetrokken voelde, werd door haar opvallende ogen geïnspireerd tot de tango Yo no sé que me han hecho tus ojos. In 1995 herinnerde zij zich in een kranteninterview: “Wat een ogen! Je kunt je niet voorstellen hoe ik was. Het was genoeg om naar de kuiltjes in mijn wangen, mijn tanden, mijn benen te kijken. Discépolo zei over mij: ‘Ze is zo goddelijk, dat het pijn doet om naar haar te kijken.'”

Falcón en Canaro waren minnaars omdat Canaro al met een Française getrouwd was. Canaro wilde zijn vrouw niet verlaten. Men zegt dat zijn vrouw een scheiding alleen wilde accepteren op voorwaarde dat Canaro zijn fortuin in gelijke delen met haar deelde. In 1935 besloot Ada Falcón oftewel La Joyita Argentina (“het Argentijnse juweel”) niet meer in het openbaar op te treden. In 1938 beëindigde ze haar carrière bij Francisco Canaro. In 1942 nam Ada Falcón haar laatste album op en trok ze zich totaal onverwacht volledig terug uit de artistieke wereld en nam haar intrek in een klooster. Ze overleed in 2002, op 96-jarige leeftijd. Ze werd begraven in het SADAIC-pantheon op de Chacarita-begraafplaats in Buenos Aires, op vier meter afstand van Canaro. Bron: https://es.wikipedia.org/wiki/Ada_Falc%C3%B3n

Volledige vertaling

Graciela Gonzalez y Guillermo “Peque” Barrionuevo – Yo no sé que me han hecho tus ojos

Juli 2012, we zijn bij Milonga Parakultural in Salón Canning, Buenos Aires. Er speelt een wals genaamd Yo no sé que me han hecho tus ojos. De dansers zijn Graciela Gonzalez en Guillermo “Peque” Barrionuevo. Graciela Gonzalez is niet de minste. Ze gaat al een flinke tijd mee, ze heeft nog gedanst met Puppy Castello, een van de dansers van de oude garde. Op Youtube kun je veel filmpjes vinden van haar en Puppy, daar heet ze nog “La Negra”, de zwarte. Hier is haar haarkleur meer aan de rode kant. Graciela Gonzalez danst hier salonstijl, dus niet echt close, maar er valt voldoende veel van haar dans te genieten. De livemuziek is van het Dúo Cerezo-Barok. De zangeres is Cintia Barrionuevo.

Jamás retornarás – Orquesta típica Sans Souci

Concert in de huiskamer, en niet echt een ruime; de muzikanten passen er maar net in. In die krappe ruimte speelt het Orquesta Típica Sans Souci de tango Jamás retornarás, helemaal in de stijl van Caló. Zanger is Cardenal Dominguez. Het Orquesta Típica Sans Souci werd in 1998 in Buenos Aires opgericht en speelt heel specifiek in de muziekstijl van de orkesten van Miguel Caló en Osmar Maderna (tot 1945 pianist bij Caló, daarna had hij een eigen orkest). Het OT Sans Souci treedt regelmatig op in Buenos Aires, heeft een Facebook-pagina en staat met drie albums op Spotify.

Jamás retornarás

Ik kom zo terug, zei zij toen ze wegging. Dwaas heb ik op haar gewacht… Arme ik!

Liefdesverdriet domineert meer dan de helft van de gezongen tango’s. Volgens de actuele telling van deze website gaan 87 van de 140 liedjes over liefdesverdriet, dat is 62%. Ook bij dit lied, Jamás retornarás, is dat het geval. De tekstdichter is verlaten. De geliefde vertrok. “Ik kom zo terug”, zei zij bij het weggaan. Maar zij kwam niet. De dichter blijft gedesillusioneerd achter, eenzaam tot op het bot. Dag en nacht noemt hij haar naam, zijn hart ligt in stukken, zijn ziel is stervende. Beetje bij beetje begint hij te begrijpen dat het afscheid definitief is. Maar echt eraan toe is hij nog niet: in het besef van de pijnlijke en wrede waarheid voelt hij dat het leven hem verlaat…

De website tanguito.co.uk geeft een verklaring voor de overdaad aan liefdesverdriet in de tango. Het zou te maken hebben met de tragedie van de immigranten in Buenos Aires. Aan het begin van de 19e en het begin van de 20e eeuw was Buenos Aires het centrum van opeenvolgende immigratiegolven uit vooral Italië en Spanje (in die volgorde). De immigranten waren voornamelijk mannen die een fortuin probeerden te verdienen voor het gezin dat ze hadden achtergelaten. Dit creëerde een enorme genderongelijkheid. De schaarste aan vrouwen zou één van de factoren kunnen zijn die hebben bijgedragen aan cultuur van de Argentijnse tango: het op een voetstuk zetten van de vrouwelijke danseressen en de nadruk op liefde en liefdesverdriet. Bron: https://www.tanguito.co.uk/tango-culture/tango-lyrics/tango-lyrics-jamas-retornaras/

Volledige vertaling

Amelia Rambe y Ferrol Matthew – Jamás retornar

Salon Canning, mei 2015. Amelia Rambe en Ferrol Matthew dansen Jamás Retornarás, een tango van Caló en Malerba. Prachtig gedanst op het tempo van het liefdesverdriet van deze droevige tango. De muziek die speelt is van het orkest van Miguel Caló, de stem is van Raúl Berón. Amelia en Matthew zijn een koppel uit Jakarta, oprichters van Java Tango. Zij dansen sinds mei 2013 samen. Hun dans is elegant en gepassioneerd. Ze eindigden in de top 5 van de Mundial Tango Pista 2015 en als Subcampeones (plaats twee) in de Metropolitan-categorie MIilongueros del Mundo 2015 in Buenos Aires en waren ook Subcampeones in het Aziatische kampioenschap 2015 in Japan. Ze hebben opgetreden in diverse prestigieuze milonga’s in Buenos Aires. Ook treden ze op in Zuidoost-Azië, Nieuw Zeeland en Rusland. Op hun school Java Tango in Jakarta geven ze les en organiseren ze milongas, practica en practilongas. Bron: https://sitf.sg/guest-performers/

3 x Que te importa que te llore

Dit nummer wordt hieronder vertoond in achtereenvolgens muziek, tekst en dans.

MuziekMiguel Caló
TekstOsmar Maderna
Jaar1942
Tango.infohttps://tango.info/T0370181079
El Recodohttps://www.el-recodo.com/music?S=Que+te+importa+que+te+llore
Todotangohttps://www.todotango.com/musica/tema/1289/Que-te-importa-que-te-llore/

Noelia Moncada – Que te importa que te llore

Deze video is opgenomen tijdens de presentatie van Encanto negra op 13 mei 2017, een nieuwe CD van Noelia Moncada (ook op Spotify). De titel betekent: “Zwarte betovering”. De avond was bedoeld om licht te werpen op de Afro-roots die de Argentijnse muziek voeden, om ‘blackness’ in de breedste zin te integreren en om de essentie van de tango te belichten. Samenstelling van de band: Noelia Moncada, zang, Pablo Fraguela op piano, Juan Pablo Navarro op contrabas, Ariel Argañaraz op gitaar en Facundo Guevara op percussie.

Que te importa que te llore

Lang heb ik op je gewacht; dodelijke pijn de eenzaamheid te consumeren in de warmte die jij achterliet.

De tekst van de tango Que te importa que te llore is van Osmar Maderna, de muziek van Miguel Caló. In het Nederlands luidt de titel: “Wat kan het je schelen dat ik om je huil”. De tekst is één grote liefdesklacht. De tekstdichter lijdt aan het gemis dat de geliefde achterliet, aan de eenzaamheid en ziet zich geconfronteerd met de onverschilligheid van de geliefde. “Wat kan het jou schelen waaraan ik lijd”, zegt de tekst, “wat kan het jou schelen waarom ik huil?” De dichter wil het verleden terug, het verleden van de droom van de liefde, maar het verleden ligt in stukken. Wat rest is “huilen, altijd huilen, aan je denken en wachten, in het besef dat je niet meer terugkomt”.

Volledige vertaling