Morena pilar

Rennend met de vlag en het bataljon aanmoedigend, bepleitte zij luidkeels de goede zaak. Door een wond verloor zij haar leven, maar de zaak was gered.

Dit lied is een milonga negra, een Afrikaanse versie van de milonga met veel trommels. De tekst gaat over een soort Argentijnse Jeanne d’Arc, Maria Pilar Moreno. Er is sprake van een veldslag, een fort wordt belegerd. De strijd is bijna verloren, maar dan is Maria Pilar Moreno daar. Met een hart vol vuur moedigt zij de troepen aan. De kansen keren, het is een dubbeltje op zijn kant, maar de aanvallers worden verslagen. Dubbel drama: Maria raakt gewond in de strijd en sterft.

De muziek van dit lied is geschreven door Edmundo Rivero, een Argentijns zanger die in de nadagen van de tango, in de jaren vijftig gezongen heeft bij het orkest van Anibal Troilo. In de jaren zestig en zeventig, de tango was toen helemaal uit, heeft hij veel folkloristische muziek opgenomen, waaronder dit zelfgeschreven nummer. De tekst van Ángel Gatti is geheel in de traditie van de milonga campera: korte, kernachtige zinnetjes. Het onderwerp, de heldenrol van de Creoolse Maria Pilar Moreno, lijkt gebaseerd te zijn op een historisch gegeven uit de Argentijnse (kolonisale) geschiedenis dat ik echter nergens heb kunnen terugvinden. De titel, Morena pilar, lijkt een parafrase te zijn van de naam van de hoofdpersoon/heldin van de tekst, Maria Pilar Morena. Maar letterlijk betekent het ook “Bruine pilaar”. Dat is een mooie verwijzing naar de heldenrol van deze Creoolse Maria: een steunpilaar in de verdediging van het fort.

Volledige vertaling
Nummer 

Yo te bendigo

Ik zegen je ondanks het kwaad dat je me hebt aangedaan, zelfs als andere armen je strelen en omhelzen, in mijn hart is geen plaats voor wrok.

De tango Yo te bendigo is een lied van vergiffenis, van vergeving. De tekst speelt in een non-descripte arrabal, een buitenwijk in Buenos Aires. Het wordt licht, een haan kraait, in de verte blaft een hond, een flikkerende lantaarn dooft zijn licht. Dan klinkt een gitaar. De snaren vertolken hartgrondig liefdesverdriet. De ochtendstond is echter geen moment voor wrokkige gevoelens. De gezongen tekst spreekt van vergeving: “Ik zegen je ondanks het kwaad dat je me hebt aangedaan, zelfs als andere armen je strelen en omhelzen”. Aan het eind van de tekst vlieden deze vergevingsgezinde woorden naar de hemel omhoog en verbergen zich in een ster. Hoe poëtisch!

Deze tango stamt uit 1925. Uit diezelfde tijd is een uitvoering van Carlos Gardel, maar pas in 1947 werd dit lied opnieuw populair in de uitvoeringen van het orkest van Anibal Troilo (met Edmundo Rivero) en van het orkest van Osvaldo Pugliese (met Roberto Chanel). In 1951 nam Edmundo Rivero het nogmaals op met het orkest van Horacio Salgan (lees de pdf-aantekeningen van Gerard van Duinen bij dit nummer).

Volledige vertaling
Nummer 

La última curda

De wereld is een absurde wond, alles is zo vergeefs, het is één bezopen bende, niets meer.

La ultima curda, dat is de laatste roes, de finale dronkenschap. Dit lied is de klaagzang van de man die gewond is door het leven. De tekstzanger gaat met de bandoneon in gesprek over de door hem gezochte bedwelming van de alcohol: “het trage gekreun van de bandeon druppelt tranen van herinnering en bitterheid” en op zijn beurt “pijnigt de zanger de bandoneon met zijn in wijn gedenkte klaagzang”. De oorzaak van dit alles is, uiteraard, de liefde: “een oude liefde die siddert”. Maar wat een taal, wat een woorden. Alleen al in het eerste couplet komen voor: een kwaadaardige vloek, een gewond hart, rumtranen, een onderwereld met een bodem van opstandige modder. Een diepmenselijke tekst om van te smullen.

In 1956, op een hete nacht, slechts gekoeld door het ijs van de whisky, bevonden orkestleider Anibal Troilo en zanger Edmundo Rivero zich in Troilo’s appartement op de tweede verdieping van Calle Paraná tegenover het Chantecler-cabaret. Daar begonnen ze met het instuderen van Troilos compositie La última curda, repeterend en aanpassend, eerst neuriënd en daarna met de bandoneon. Ze werkten enige uren geconcentreerd aan het nummer, zich niet bewust van de wereld om hen heen. Tegen het ochtendgloren, toen het publiek het Chantecler verliet, was de tango klaar en begaven Troilo en Rivero zich naar het balkon waarvan het raam openstond en zagen ze dat een belangstellende menigte zich op het trottoir onder hen had verzameld en het verkeer onderbrak. Toen voerden Troilo en Rivero deze tango voor het eerst in het openbaar uit, op het balkon, enkel met stem en bandoneon. Bron: https://es.wikipedia.org/wiki/La_%C3%BAltima_curda

Volledige vertaling