Cristal

Breekbaarder dan kristal was mijn liefde voor jou… Kristal je hart… je blik… je lach.

Dramatisch liefdesverdriet stijgt op in deze tango Cristal. Het “kristal” uit de titel drukt de breekbaarheid van de liefde uit. Het hart van de tekstdichter is gebroken. Hij voelt zich oud en grijs, maar in zijn gedachten is hij bij die ene middag, bij een ontmoeting op een balkon van de toen nog jonge geliefden. Blijkbaar heeft hij haar in de steek gelaten. Het is allang over en voorbij, maar de tekstdichter klampt zich aan de herinnering vast. Hij voelt zich dodelijk alleen en hoopt maar dat zij ergens op hem wacht.

Dit prachtige lied uit 1944 is een van de vele tango’s die José Maria Contursi wijdde aan een beroemde liefdesaffaire, die tussen hem en Susana Gricel Viganó, kortweg Gricel. Ze ontmoetten elkaar voor het eerst in 1935. Hij was toen 23 jaar oud en zij 14. Drie jaar later beleefden ze in de bergen van Capilla Del Monte een korte maar hevige liefdesaffaire, toen Katunga (de bijnaam van Contursi) voor zijn gezondheid daar ging kuren. Maar Contursi was getrouwd en koos voor zijn huwelijk. Pas vierentwintig jaar later kwam het allemaal goed, toen Contursi weduwnaar was en Gricel gescheiden van de man waarmee ze was getrouwd. Dat was in 1962. Ze waren toen 51, respectievelijk 42 jaar oud en trouwden vrij snel daarna. Contursi, die als gevolg van de alcohol een slechte gezondheid had, overleed in 1972. Bron: https://www.todotango.com/english/history/chronicle/113/Gricel/

Volledige vertaling
Nummer 

3 x Quiero verte una vez más

Dit nummer wordt hieronder vertoond in achtereenvolgens muziek, tekst en dans.

MuziekMario Canaro
TekstJosé Maria Contursi
Jaar1939
Tango.infohttps://tango.info/T0370025210
El Recodohttps://www.el-recodo.com/music?S=Quiero+verte+una+vez+m%C3%A1s
Todotangohttps://www.todotango.com/musica/tema/180/quiero-verte-una-vez-mas/

Quiero verte una vez más

Ik wil je nog een keer zien, om mijn doodangst weg te nemen. Stil in een hoekje, zal ik dan rustig kunnen sterven!

Eén grote bezwering, dat is dit liefdesverdrietlied. De liedzanger is hopeloos alleen. Zijn geliefde is vertrokken, hij is in gesprek met zijn herinneringen. Zijn hoofd is koortsig, zijn verstand verbrandt zonder dat hij haar kan vergeten. Alle coupletten beginnen met de titel van dit lied: Quiero verte una vez más, “Ik wil je nog een keer zien”. Ik wil je nog een keer zien, om diep in je ogen te kunnen kijken. Ik wil je nog een keer zien, om mijn doodsangst weg te nemen. Ik wil je nog een keer zien, om stil in een hoekje rustig te kunnen sterven. Werkelijk peilloos verdriet.

De muziek van deze tango werd in 1930 gecomponeerd door Mario Canaro tijdens zijn verblijf in Parijs. Vanwege de traditionele kleding die ze tijdens hun optredens droegen, noemde hij deze Viejo gaucho. Zijn broer Rafael nam het lied in Frankrijk op met de stem van Luis Scanlon. Toen José Maria Contursi in 1939 de tango Viejo gaucho hoorde, bezorgde de muziek hem een ​​enorm gevoel van droefenis. Daarop schreef hij de verzen van Quiero verte una vez más. Contursi gaf de tekst aan Francisco Canaro om door te geven aan zijn broer Mario, die zich in Brussel ophield. De tango Viejo Gaucho aka Quiero verte una vez más is veelvuldig opgenomen, onder andere door Libertad Lamarque in de film Otra primavera uit 1950. In de salon zul je hem vooral horen in de versie van het orkest van Miguel Caló (met Alberto Podestá) of dat van Rodolfo Biagi (met Jorge Ortiz). Mario Canaro, de jongste van de Canaro-broers, was ook de auteur van de tango’s Oigo tu voz, Recuerdos de París en El cielo y tú.

Dit smartelijke liefdesverdrietlied is een van de puzzelstukjes in het ongelooflijke liefdesverhaal van José María Contursi en Gricel. In 1939, het jaar van Quiero verte una vez más, was José Maria “Katunga” Contursi zwaar verliefd op Gricel (Susana Gricel Viganó). Hij ontmoette haar in 1934, toen ze naar Buenos Aires reisde met de zussen Nelly en Gori Omar. De charismatische omroeper en dichter was op dat moment 23 jaar oud, het mooie blonde meisje pas 14. Hij was echter al getrouwd met zijn toenmalige vriendin Alina Zárate, met wie hij vier kinderen zou krijgen. Gricel trouwde, na het winnen van verschillende schoonheidswedstrijden, op haar beurt in Córdoba met ene Jorge Camba. Katunga en Gricel zien elkaar in die jaren een paar keer, het leven drijft hen uit elkaar. Contursi huilt als gevolg daarvan zijn hart uit op papier en schrijft de ene na de andere prachtige tango: Quiero verte una vez más, Cada vez que me recuerdes, Al verla pasar, Garras, Si de mí te has olvidado, Tabaco, Mi tango triste, Tu piel de jazmín, Cristal, Sin lágrimas, Esta noche de copas, Lluvia sobre el mar, Y la perdí, Vieja amiga, , Por calles muertas, Sombras nada más, Claveles blancos, Un alma buena. Pas veel en veel later, Contursi is dan weduwnaar en Gricel is gescheiden, weten de geliefden elkaar te vinden en worden ze alsnog samen gelukkig. Dat gebeurt in 1962. Contursi overlijdt tien jaar later. Gricel zal hem nog 22 jaar overleven, zij overlijdt op 25 juli 1994. Bron: http://tangosalbardo.blogspot.com/2013/11/quiero-verte-una-vez-mas.html

Volledige vertaling

3 x La noche que te fuiste

Dit nummer wordt hieronder vertoond in achtereenvolgens muziek, tekst en dans.

MuziekOsmar Maderna
TekstJosé María Contursi
Jaar1945
Tango.infohttps://tango.info/Z0000069557
El Recodohttps://www.el-recodo.com/music?S=La+noche+que+te+fuiste
Todotangohttps://www.todotango.com/musica/tema/317/La-noche-que-te-fuiste/

La noche que te fuiste

De nacht dat je wegging, ging ook mijn hart.

Een koortsdroom, dat is dit liefdesverdrietlied, de beeldschone tango La noche que te fuiste. Vertaald in het Nederlands luidt de titel: “De nacht dat je wegging”. De tekstzanger heeft koortsige dromen waarin zijn voormalig geliefde aan hem verschijnt. In zijn dromen straalt ze als een zonnetje, ze verwarmt zijn bevende, koude handen met de hare. Ze sust hem in slaap met een eeuwenoud wiegelied dat ze voor hem zong toen ze nog bij elkaar waren. Hij herinnert zich de avond dat ze wegging: zijn wereld stortte in. Hij heeft berouw en houdt zich vast aan dat ene beeld: zijn geliefde die voor hem zingt. Alleen dán kan hij even zich weer zijn oude zelf voelen: stralend en gelukkig als een zonnestraal.

De componist van deze prachtige muziek is “El Chopin del tango“, de vroeggestorven Osmar Maderna (1918-1951). Maderna was pianist in het orkest van Miguel Caló, het laatste “pingeltje” aan het eind van ieder Caló-nummer is van hem. Later werd hij zelf orkestleider. Tekstschrijver was de dichter José María Contursi. Vanaf zijn studententijd was Contursi een groot lezer. Daarom werd hij op de San José-school, waar hij studeerde, aangesteld als bibliothecaris. Hij werd journalist en radiopresentator en viel op door zijn uiterlijk: lang, slungelig, elegant. De ontmoeting in 1935 met Susana Gricel Vigano (zij was 15 jaar oud, hij was 24) was aanleiding voor een jarenlange stroom van liefdesverdrietverzen, waaronder dit La noche que te fuiste. De intensiteit van deze gefrustreerde liefde, het innerlijke vuur dat hem verteerde, zijn getroubleerde eenzaamheid wordt weerspiegeld in zijn pen. Van de pijn die in elke zin doorsijpelt zijn we ons niet bewust als we op de dansvloer staan. Dat maakt het drama nog groter: een eenzaamheid zonder terugkeer. Al zegt het echte einde van het verhaal anders: op hun oude dag kwamen “Katunga” Contursi en zijn Gricel toch nog bij elkaar. Ze konden nog tien jaar samen zijn, de laatste vijf jaar als getrouwd paar. Bron: http://tangosalbardo.blogspot.com/2019/03/la-noche-que-te-fuiste.html

Volledige vertaling

Tu piel de jazmín

In de verschrikkelijke marteling van mijn donkere nachten hoor ik je stem, raak ik je huid aan, jouw zijdezachte huid!

Schrijnend liefdesverdriet, daarover handelt de tango “Tu piel de jazmín”. In de tekst praat de tekstdichter tegen zijn geliefde. Hij vertrok, liet haar alleen achter en nu heeft hij spijt. Hij mist haar vreselijk: haar stem, haar lacht, haar zijdezachte huid. Het spookt in zijn hoofd. Hij heeft alles kapot gemaakt, met name haar dromen en nu kan hij nergens meer aan denken. Dat is zijn lijdensweg, een niet-aflatende boetedoening voor zijn gemaakte fouten.

Dit lied gaat over een bestaande liefdesgeschiedenis, die tussen de tekstschrijver van dit lied, José Maria Contursi en Susan Gricel Viganó, kortweg Gricel. Dit paar ontmoette elkaar in 1935. Hun liefde ontvlamde in 1938, maar Contursi koos niet veel later toch voor zijn huwelijk. Daarna schreef hij de ene na de andere tango over “zijn” Gricel, vooral in de periode 1941-1945. In 1949 trouwde Gricel met ene Jorge Camba, van wie zij een dochtertje kreeg, Susana Jorgelina. Bovenstaande tango, “Tu piel de jazmín”, is uit 1950, een jaar dus waarin de geliefden verder dan ooit van elkaar gescheiden waren. Desalniettemin toont Conturi zich in deze tekst onvermoeid een hartstochtelijk gekweld minnaar te zijn. Pas in 1962 vonden de geliefden elkaar. Bron: https://www.todotango.com/english/history/chronicle/113/Gricel/

Volledige vertaling

Gricel

Jouw droombeeld was als van kristal en diggelde in stukken toen ik vertrok, want nooit, nooit keerde ik weerom…

Liefdesverdriet van voor tot achter in deze tango. Gricel is de naam van een beminde. Zomaar een liefdes(verdriet)lied is dit niet, want Gricel heeft echt bestaan: haar volledige naam was Susana Gricel Viganó. Zij was eerst de geliefde, pas veel later werd zij de vrouw van tekstschrijver en dichter José María Contursi. In de liedtekst heeft de ik-persoon Gricel verleid en is daarna verdwenen: “jouw illusie van kristal brak toen ik vertrok. Want nooit, nooit kwam ik weerom. Hoe bitter was jouw verdriet”. Nu heeft de ik-persoon spijt als haren op zijn hoofd. Veel hoop lijkt er evenwel niet te zijn: “ik gaf me over andere kussen. Mijn leven was een schijnvertoning. Wat zal er van mij terechtkomen, Gricel?” Gelukkig kwam het – in het echt – allemaal nog goed.

De Susana Gricel Viganó uit de titel woonde in de provincie, in Capilla del Monte in de heuvels bij Córdoba. Ze was 15 toen ze in 1935 de toen 24-jarige Contursi ontmoette in Buenos Aires, bij een optreden van Nelly Omar. Drie jaar later, in 1938, ging Contursi voor zijn gezondheid kuren in de bergen. Op aanraden van Nelly Omar werd dat Capilla del Monte. Toen sloeg de vonk echt over. Contursi was echter getrouwd, had kinderen en koos uiteindelijk voor zijn huwelijk. Contursi en Gricel bleven elkaar evenwel liefdesbrieven schrijven. Alles kwam in de openheid toen de tango “Gricel” werd gepubliceerd (1942). Daardoor kwam zij – winnares van lokale schoonheidswedstrijden en in een witte overall werkend als pompbediende – in haar omgeving bekend te staan als “de Gricel van het tangolied”. In 1949 trouwde Gricel met Jorge Camba, die haar al snel verliet voor een andere vrouw. In 1962, Contursi was inmiddels weduwnaar, ontmoetten ze elkaar opnieuw en ontstond een relatie. Ze trouwden in 1969. Contursi overleed in 1972.

Veel van de tango’s die Contursi schreef gaan over zijn geliefde Gricel, maar niet allemaal. Het is soms een beetje raden welke tango’s dat zijn. In ieder geval niet die van voor 1938. Maar wel: Quiero verte una vez más (1939), En este tarde gris (1941), Toda mi vida (1941), Junto a tu corazón (1942), Verdemar (1943), Cada vez que me recuerdes (1943), Sombras nada más (1943), Tabaco (1944), Cristal (1944), Garras (1945), La noche que te fuiste (1945), Tu piel de jazmín (1950).

Volledige vertaling
Nummer 

3 x Bajo un cielo de estrellas

Dit nummer wordt hieronder vertoond in achtereenvolgens muziek, tekst en dans.

MuziekEnrique Francini, Héctor Stamponi
TekstJosé María Contursi
Jaar1941
Tango.infohttps://tango.info/T0370159606
El Recodohttps://www.el-recodo.com/music?S=Bajo+un+cielo+de+estrellas
Todotangohttps://www.todotango.com/musica/tema/314/Bajo-un-cielo-de-estrellas/

Bajo un cielo de estrellas

Te voelen dat alles, alles haar naam noemt, dat geeft me een enorm verlangen om te huilen.

Onder een sterrenhemel, zo luidt de titel van deze wals. In de tekst is het donker. De schrijver/zanger keert terug naar zijn oude buurt, benieuwd hoe het er nu is: zijn oude vrienden, het oude café. Zijn gedachten keren terug naar zijn jeugd en naar de liefde die hij heeft achtergelaten. Hij hoort een stem die zegt: “ik weet dat je voor haar bent gekomen, voor haar.” In alles hoort hij haar stem, dat doet bij hem de tranen opwellen.

Een goede verstaander zou in de romantische liefdesregels van deze wals uit 1941 de romance tussen Susana Gricel Viganó en de tekstschrijver José Maria Contursi kunnen herkennen. Heel onmogelijk is dat niet, omdat hun liefde in 1938 opbloeide en Contursi vanaf 1941 vele tango’s aan zijn Gricel wijdde. Het thema van het lied, de oude buurt, de vrienden, het oude café, pleit echter daar niet voor. Deze requisieten passen niet goed bij de liefdesgeschiedenis tussen “Katunga” en Gricel. Bron: https://www.todotango.com/english/history/chronicle/113/Gricel/

Volledige vertaling

3 x Milonga de mis amores

Dit nummer wordt hieronder vertoond in achtereenvolgens muziek, tekst en dans.

MuziekPedro Láurenz
TekstJosé María Contursi
Jaar1937
Tango.infohttps://tango.info/T0370018964
El Recodohttps://www.el-recodo.com/music?S=Milonga+de+mis+amores
Todotangohttps://www.todotango.com/musica/tema/145/Milonga-de-mis-amores/

Milonga de mis amores

Moe van alles keer ik terug en in mijn hart huilen de jaren. Mijn leven is slechts op zoek naar de stilte van de oude buurt.

Melancholischer dan deze tekst kan bijna niet. Deze milonga verhaalt van de milonga van vroeger, de milonga uit de achterbuurten. Met de muziek komt ook het gevoel van vroeger terug: de rust van de buitenwijk, de vrolijkheid van een dansfeest, het gevoel gelukkig te zijn. Maar dat gevoel is weg, de vooruitgang heeft alles kapot gemaakt, het gevoel van vroeger is onbereikbaar geworden. De titel Milonga de mis amores, is een beetje cryptisch, want er worden in de tekst geen oude liefdes bezongen. Alleen het laatste couplet verwijst bedekt naar één unieke liefde die niet heeft mogen bloeien. Mogelijk is dat de liefde van de tekstschrijver van deze milonga, José Maria Contursi, voor de jonge Susana Gricel Viganó die hij twee jaar eerder ontmoette. Heel waarschijnlijk is dat niet, want hun romance bloeide pas op in 1938, terwijl deze milonga uit 1937 stamt. Bron: https://www.todotango.com/english/history/chronicle/113/Gricel/

Volledige vertaling

Toda mi vida

En nu dat je ver weg bent en je mij hebt weten te vergeten, ben ik een passage uit je leven, niets meer.

In het hoge tempo van de uitvoering van Troilo/Fiorentino valt het niet zo op, maar Toda mi vida is een liefdesverdrietlied vol van verlangen. De dichter, José Maria Contursi, spreekt zijn verlangen uit naar een geliefde die er niet meer is, die verdwenen is, die haar eigen weg is gegaan. Die geliefde is Susana Gricel Viganó, kortweg, Gricel, die in 1934, op 14-jarige leeftijd de toen 23-jarige Contursi ontmoette. De liefdesvonk sloeg over, maar tot een relatie kwam het pas veel en veel later, in 1962. Ten tijde van deze tango, 1941, was Contursi, hoewel getrouwd, nog steeds overduidelijk hoteldebotel van Gricel, zoals blijkt uit dit lied en tal van andere tangos die aan haar wijdde.

Volledige vertaling
Nummer