Azabache

In de straten van San Telmo komt de straat in beweging.

Dit lied is een candome, een swingende muzieksoort met veel Afrikaanse trommels. Candombe lijkt op de milonga, maar het ritme is nét even anders. De titel, Azabache, betekent “Git”, naar het gitzwarte mineraal “gagaat”. Het gitzwart slaat op de ogen van een beminnelijke, donkergekleurde danseres die danst op het opzwepende ritme van de trommels. De tekst verwijst naar de Afrikaanse oorsprong van de candombe, naar de armoe van de tot slaaf gemaakte immigranten, naar de straten van de wijk San Telmo in Buenos Aires waar ooit de carnavalsoptochten doorheen trokken, maar die nu verdwenen lijken te zijn.

Ook al suggereert dit lied anders, de carnavalsoptochten bestaan nog steeds. Bijvoorbeeld op of rond 3 december, de nationale feestdag van Uruguay, vindt in Buenos Aires een Llamada de Candombe de San Telmo plaats, een oproep om dansend op het ritme van de candombe door de straten te trekken. Een vijftiental muziekgroepen bestaande uit trommelaars en dansers trekt dan door de straten van San Telmo, Buenos Aires, elk op een eigen ritme en elk vergezeld door vlaggen, rituele symbolen en een soort opa en oma-figuur: de zogenaamde Gramillero en Mama Vieja. Lees meer op deze pagina: https://skjtravel.net/index.php/15-features/403-can-you-candombe-parading-the-streets-of-san-telmo-buenos-aires

Volledige vertaling
Nummer 

Haris Mihail y Natasha Lewinger – Azabache

Artetango Albi, Italië, 2018. Haris Mihail en Natasha Lewinger dansen de candombe Azabache, op muziek van het orkest van Miguel Caló met zang van Raúl Berón. Mooi gedanst, prachtig in de muziek en opgewekt op het vrolijke ritme van de candombe, met hier en daar ook een enkel, voor de candombe zo typerende huppeltje.

Nummer 

Jamás retornarás

Ik kom zo terug, zei zij toen ze wegging. Dwaas heb ik op haar gewacht… Arme ik!

Liefdesverdriet domineert meer dan de helft van de gezongen tango’s. Volgens de actuele telling van deze website gaan 87 van de 140 liedjes over liefdesverdriet, dat is 62%. Ook bij dit lied, Jamás retornarás, is dat het geval. De tekstdichter is verlaten. De geliefde vertrok. “Ik kom zo terug”, zei zij bij het weggaan. Maar zij kwam niet. De dichter blijft gedesillusioneerd achter, eenzaam tot op het bot. Dag en nacht noemt hij haar naam, zijn hart ligt in stukken, zijn ziel is stervende. Beetje bij beetje begint hij te begrijpen dat het afscheid definitief is. Maar echt eraan toe is hij nog niet: in het besef van de pijnlijke en wrede waarheid voelt hij dat het leven hem verlaat…

De website tanguito.co.uk geeft een verklaring voor de overdaad aan liefdesverdriet in de tango. Het zou te maken hebben met de tragedie van de immigranten in Buenos Aires. Aan het begin van de 19e en het begin van de 20e eeuw was Buenos Aires het centrum van opeenvolgende immigratiegolven uit vooral Italië en Spanje (in die volgorde). De immigranten waren voornamelijk mannen die een fortuin probeerden te verdienen voor het gezin dat ze hadden achtergelaten. Dit creëerde een enorme genderongelijkheid. De schaarste aan vrouwen zou één van de factoren kunnen zijn die hebben bijgedragen aan cultuur van de Argentijnse tango: het op een voetstuk zetten van de vrouwelijke danseressen en de nadruk op liefde en liefdesverdriet. Bron: https://www.tanguito.co.uk/tango-culture/tango-lyrics/tango-lyrics-jamas-retornaras/

Volledige vertaling

Amelia Rambe y Ferrol Matthew – Jamás retornar

Salon Canning, mei 2015. Amelia Rambe en Ferrol Matthew dansen Jamás Retornarás, een tango van Caló en Malerba. Prachtig gedanst op het tempo van het liefdesverdriet van deze droevige tango. De muziek die speelt is van het orkest van Miguel Caló, de stem is van Raúl Berón. Amelia en Matthew zijn een koppel uit Jakarta, oprichters van Java Tango. Zij dansen sinds mei 2013 samen. Hun dans is elegant en gepassioneerd. Ze eindigden in de top 5 van de Mundial Tango Pista 2015 en als Subcampeones (plaats twee) in de Metropolitan-categorie MIilongueros del Mundo 2015 in Buenos Aires en waren ook Subcampeones in het Aziatische kampioenschap 2015 in Japan. Ze hebben opgetreden in diverse prestigieuze milonga’s in Buenos Aires. Ook treden ze op in Zuidoost-Azië, Nieuw Zeeland en Rusland. Op hun school Java Tango in Jakarta geven ze les en organiseren ze milongas, practica en practilongas. Bron: https://sitf.sg/guest-performers/

3 x Que te importa que te llore

Dit nummer wordt hieronder vertoond in achtereenvolgens muziek, tekst en dans.

MuziekMiguel Caló
TekstOsmar Maderna
Jaar1942
Tango.infohttps://tango.info/T0370181079
El Recodohttps://www.el-recodo.com/music?S=Que+te+importa+que+te+llore
Todotangohttps://www.todotango.com/musica/tema/1289/Que-te-importa-que-te-llore/

Que te importa que te llore

Lang heb ik op je gewacht; dodelijke pijn de eenzaamheid te consumeren in de warmte die jij achterliet.

De tekst van de tango Que te importa que te llore is van Osmar Maderna, de muziek van Miguel Caló. In het Nederlands luidt de titel: “Wat kan het je schelen dat ik om je huil”. De tekst is één grote liefdesklacht. De tekstdichter lijdt aan het gemis dat de geliefde achterliet, aan de eenzaamheid en ziet zich geconfronteerd met de onverschilligheid van de geliefde. “Wat kan het jou schelen waaraan ik lijd”, zegt de tekst, “wat kan het jou schelen waarom ik huil?” De dichter wil het verleden terug, het verleden van de droom van de liefde, maar het verleden ligt in stukken. Wat rest is “huilen, altijd huilen, aan je denken en wachten, in het besef dat je niet meer terugkomt”.

Volledige vertaling

Dana Frigoli y Adrian Ferreyra – Que te importa que te llore

Dana Frigoli en Adrian Ferreyra dansen “Que te importa que te llore” op het 3e Embrace Berlin Tango Festival 2016 in Berlijn. Mooie muziek, vol liefdessmart en hartstochtelijk gedanst door met name Dana. De muziek die klinkt is van het orkest van Miguel Caló, de zanger is Raúl Berón.

Dana Frigoli is tangodanseres en choreograaf en met Pablo Villarraza oprichter van DNI Tango, een levendige dansschool die een kader biedt voor de ontwikkeling van haar tangofilosofie, en die zich, met een staf van professionals, manifesteert in een school, een bedrijf en een kledinglijn. Dana ontwikkelde de Conceptual Tango Technology-methode: het gebruik van het lichaam als een expressief voertuig, niet alleen als artistiek manifest, maar ook voor therapeutische doeleinden. Dana Frigoli was lid van de National Academy of Tango Youth Group en werkte mee aan veel shows: “Tanguera”, “Tango Love and Sex”, “Reliquias Porteñas”, “Malevo Evolution-Tango” (Tango electrónico), “Tango Fatal”, “Postales de Tango”. Bron: http://www.alternativateatral.com/persona46566-dana-frigoli

Milonga Que Peina Canas – Silas Adriazola y Valeria Dabruzzo

Zaterdag 8 juni 2019, Centro Cultural Gabriela Mistral, Santiago de Chili. We zijn bij de Milonga callejera, de openlucht-milonga van de hoofdstad van Chili. We kijken naar een interpretatie van Milonga Que Peina Canas, gedanst door Valeria Dabruzzo en Silas Adriazola, dansleraren aldaar. Prachtig! De muziek die klinkt is van het orkest van Miguel Caló, de stem is van Raúl Berón.

Los mareados

Vandaag wordt je onderdeel van mijn verleden, vandaag slaan we nieuwe wegen in. Hoe groot was onze liefde en toch, helaas, kijk wat er over is!

Een prachtige tango met een prachtige tekst, deze Los mareados, oftewel “De beschonkenen”. In de tekst zeggen twee geliefden elkaar voor het laatst gedag. Ze nemen afscheid op een wel heel ludieke manier: door diep in het glaasje te kijken. Eén laatste dronkenschap, en dan is het over, voorbij. In het eerste couplet is zij al flink aangeschoten, maar in het tweede couplet doet hij net zo hard mee. Het derde couplet bevat de beroemde regel: Hoy vas a entrar en mi pasado, oftwel “Vandaag treedt jij in mijn verleden”. Bedoeld wordt dat de geliefde vanaf dat moment verleden tijd wordt, dat ieder een eigen weg inslaat, zonder de ander.

De muziek van deze tango is van Juan Carlos Cobián en stamt uit 1922. De oorspronkelijke titel was Los dopados. Een instrumentale versie werd in datzelfde jaar opgenomen door Osvaldo Fresedo. In 1924 nam componist Cobián het nummer op met een tekst van Raúl Doblas. Twintig jaar later kende Anibal Troilo blijkbaar alleen de instrumentale versie van Fresedo en liet er een nieuwe tekst op schrijven door Enrique Cadícamo. Dat werd de tango Los mareados. Troilo nam op 15 juni 1942 het nummer op met de stem van Francisco Fiorentino. Het derde couplet bevatte de beroemde regel Hoy vas a entrar en mi pasado. Deze regel heeft Cadícamo mogelijk ontleend aan de Franse dichter Paul Géraldy, die in 1912 Toi et moi publiceerde, een bundel met romantische gedichten geïnspireerd door zijn grote liefde, de operazangeres Germaine Lubin. Eén van die gedichten, getiteld “Finale”, waarvan het thema de scheiding van twee geliefden is, heeft een regel waarin de man tegen de vrouw zegt: Ainsi, déjà, tu vas entrer dans mon passé.

In de versie van Troilo en Cadícamo werd Los Mareados een hit, maar die was helaas geen lang leven beschoren. Een jaar ná de opname van Troilo werd Los mareados door de censuur verboden. Dat was in 1943. De nieuwe militaire regering censureerde namelijk: Lunfardo (het slang van Buenos Aires), alcohol en dronkenschap en alles wat als immoreel of negatief voor de taal of het land opgevat kon worden. Vanwege de expliciete dronkenschap moest Los mareados herschreven worden. De titel werd: En mi pasado. Het laatste couplet bleef nog redelijk overeind, maar de eerste twee coupletten werden totaal herschreven en kregen een keurig burgerlijk sausje, bleek, slap en smakeloos. In 1949 werd de censuur verlicht en kon de tango weer onder zijn oorspronkelijke titel opgevoerd worden. Bron: https://es.wikipedia.org/wiki/Los_mareados

Volledige vertaling
Nummer 

Lluvia de abril

Hoe karig was het om van hoop te dromen, als een dag ná de regen de illusie al weer weg was.

De prachtige, weemoedige muziek van dit lied suggereert een sombere stemming. Aprilregen, zo luidt de titel: Lluvia de abril. In Argentinië is het in april alleen geen lente, maar herfst. Voor Argentijnen klinkt “Lluvia de abril” dus als herfstregen. De tekst verhaalt van een verliefdheid die met de (nog warme?) aprilregen kwam opzetten. De regen was een zoet slaapliedje om bij weg te dromen, om verliefd te worden. Toen de regen opdroogde, verschrompelde ook de verliefdheid. De tekstzanger droomt tevergeefs van de handen van de geliefde, van haar stem. Wat rest is een snijdende pijn, van het verdriet, van een afscheid dat fataal was.

Volledige vertaling
Nummer 

Sebastian Achaval y Roxana Suarez – Lluvia de abril

Deze video toont een lesdemonstratie van Sebastián Achaval en Roxana Suarez. Plaats en tijd: Athene, 2013. De tango die ze interpreteren is Lluvia de abril, uitgevoerd door het orkest van Miguel Caló met de stem van Raúl Iriarte. Het is een leuke opgave om uit te zoeken waar de les over ging – ik denk iets met americana’s. Prachtig gedanst met veel muzikaliteit. Naar mijn mening dansen Sebastián en Roxana in hun les-demo’s mooier dan in hun formele optredens: natuurlijker en meer ontspannen.

Nummer 

La vi llegar

Ik zag haar aankomen: leeuwerik die vanuit de sneeuw opstoof!

Deze tango draagt de titel: La vi llegar, oftewel: “Ik zag haar aankomen”. Met deze regel begint ook het eerste couplet. De tekst beschrijft een wel heel korte liefdesgeschiedenis, want het tweede couplet eindigt al weer met la vi partir, oftewel: “Ik zag haar vertrekken”. Daar tussenin speelde een kortstondige liefde, een tango, de klanken van een bandoneon. De tekstdichter vraagt zich af of alles geen illusie is geweest, een hersenspinsel. Even was er de illusie van een liefde, daarna volgde een stem die huilde, een stem die brak in de mist en de geliefde vertrok, wreed, zonder een woord van afscheid. De tekstdichter blijft achter met de herinnering aan de stem van de geliefde, de muziek van een tango, een gedeelde nacht en de bitterheid die daarop volgde.

Volledige vertaling
Nummer 

Pablo Rodriguez & Corina: La vi llegar Herrera

We zijn bij het Mediterranean Summer Tango Festival 2016 in Kroatië. De dansers Pablo Rodriguez en Corina Herrara treden op. Ze interpreren de tango La vi llegar. Prachtig gedanst, wat een rust. De muziek die speelt is van het orkest van Miguel Caló, de zang van Raúl Iriarte. Youtube biedt van hetzelfde festival nog drie andere, even geweldige optreden van Pablo en Corina. Net zo de moeite waard!

Nummer 

Marión

Wat mij nu rest is de ochtendstond van je geur en het geparfumeerde gemurmel van de afstand tussen ons.

In dit lied draait het om liefdesverdriet, liefdesverdriet om een jeugdliefde uit Parijs. Zij heette Marion en zo heet ook de tango van Luis Rubistein die aan haar gewijd is. De liefde was zoet, net zoals de herinnering eraan: haar geur was als de ochtendstond, helder en fris. De liefdesgeschiedenis kent evenwel droevige afloop. Wie of wat daaraan schuld heeft, zegt het lied niet, maar het afscheid was smartelijk. Dit kleurt de herinneringen van de zanger, die zijn voor hem schaduwen uit een grijs verleden.

Luis Rubistein was een zeer productieve songwriter/impressario van joodse afkomst. Zijn ouders en drie zussen kwamen uit Yekaterinoslav, een Oekraïnse stad ten zuiden van Kiev gelegen aan de Dnjepr, tegenwoordig Dnipro geheten. Om het opkomende anti-semitisme te ontvluchten emigreerde zijn familie in 1906 naar Argentinië, waar nog zeven kinderen geboren werden. Luis, geboren in 1908, was daarvan de tweede. In Argentinië verdween de tussen-n uit de achternaam van zijn familie (oorspronkelijk “Rubinstein”). Luis was geen bankzitter: hij werd al jong van school gestuurd, zijn middelbare school maakte hij nooit af. Hij werd journalist, was zelfs even zanger, maar groeide, alhoewel hij dik was en stotterde, uit een onvermoeibare ondernemer in de lokale radio- en filmbusiness. Zijn teksten blinken niet uit door hun diepgang (ook niet die van Marión). Desalniettemin is Rubistein single- of co-auteur van vele bekende tangos, waaronder Tarde gris (uitgevoerd door Carlos Gardel), Carnaval de mi barrio, Charlemos, Cuatro palabras, Si tu quisieras, Ya sale el tren, Nada más, Ya lo ves en De antaño (een milonga). In 1942 schreef hij de tango Yánkele (“Mi muchacho”), waarin een Joodse moeder haar kind toezingt en vraagt om midden van “esta vida horrible y atroz” (dit vreselijke en wrede leven) een eind te maken aan haar lijdensweg. In 1943 moest Luis Rubinstein zijn creatieve werkzaamheden stilleggen als gevolg van de rechtse dictatuur die toen aan de macht kwam.

Volledige vertaling
Nummer 

Maximiliano Cristani y Karina Comeiro – Cancion desesperada

Maximilio Cristiani en Karina Colmiero zijn wereldkampioen Tango de Pista 2013. Hier is het 2016 en dansen zij hun interpretatie van Discépolo’s tango Cancion desesperada (“Wanhopig lied”). De prachtige muziek is van het orkest van Miguel Caló, de stem van Raúl Iriarte. De locatie is de Perth Tango Club. Perth is de hoofdstad van Western Australië, heeft twee miljoen inwoners en er wordt best veel gedanst: volgens deze agenda zijn er zes milonga’s per week.