Los mareados

Vandaag wordt je onderdeel van mijn verleden, vandaag slaan we nieuwe wegen in. Hoe groot was onze liefde en toch, helaas, kijk wat er over is!

Een prachtige tango met een prachtige tekst, deze Los mareados, oftewel “De beschonkenen”. In de tekst zeggen twee geliefden elkaar voor het laatst gedag. Ze nemen afscheid op een wel heel ludieke manier: door diep in het glaasje te kijken. Eén laatste dronkenschap, en dan is het over, voorbij. In het eerste couplet is zij al flink aangeschoten, maar in het tweede couplet doet hij net zo hard mee. Het derde couplet bevat de beroemde regel: Hoy vas a entrar en mi pasado, oftwel “Vandaag stap jij in mijn verleden”. Bedoeld wordt dat de geliefde vanaf dat moment verleden tijd wordt, dat ieder een eigen weg inslaat, zonder de ander.

De muziek van deze tango is van Juan Carlos Cobián en stamt uit 1922. De oorspronkelijke titel was Los dopados. Een instrumentale versie werd in datzelfde jaar opgenomen door Osvaldo Fresedo. In 1924 nam componist Cobián het nummer op met een tekst van Raúl Doblas. Twintig jaar later kende Anibal Troilo blijkbaar alleen de instrumentale versie van Fresedo en liet er een nieuwe tekst op schrijven door Enrique Cadícamo. Dat werd de tango Los mareados. Troilo nam op 15 juni 1942 het nummer op met de stem van Francisco Fiorentino. Het derde couplet bevatte de beroemde regel Hoy vas a entrar en mi pasado. Deze regel heeft Cadícamo mogelijk ontleend aan de Franse dichter Paul Géraldy, die in 1912 Toi et moi publiceerde, een bundel met romantische gedichten geïnspireerd door zijn grote liefde, de operazangeres Germaine Lubin. Eén van die gedichten, getiteld “Finale”, waarvan het thema de scheiding van twee geliefden is, heeft een regel waarin de man tegen de vrouw zegt: Ainsi, déjà, tu vas entrer dans mon passé.

In de versie van Troilo en Cadícamo werd Los Mareados een hit, maar die was helaas geen lang leven beschoren. Een jaar ná de opname van Troilo werd Los mareados door de censuur verboden. Dat was in 1943. De nieuwe militaire regering censureerde namelijk: Lunfardo (het slang van Buenos Aires), alcohol en dronkenschap en alles wat als immoreel of negatief voor de taal of het land opgevat kon worden. Vanwege de expliciete dronkenschap moest Los mareados herschreven worden. De titel werd: En mi pasado. Het laatste couplet bleef nog redelijk overeind, maar de eerste twee coupletten werden totaal herschreven en kregen een keurig burgerlijk sausje, bleek, slap en smakeloos. In 1949 werd de censuur verlicht en kon de tango weer onder zijn oorspronkelijke titel opgevoerd worden. Bron: https://es.wikipedia.org/wiki/Los_mareados

Volledige vertaling
Nummer 

Lluvia de abril

Hoe karig was het om van hoop te dromen, als een dag ná de regen de illusie al weer weg was.

De prachtige, weemoedige muziek van dit lied suggereert een sombere stemming. Aprilregen, zo luidt de titel: Lluvia de abril. In Argentinië is het in april alleen geen lente, maar herfst. Voor Argentijnen klinkt “Lluvia de abril” dus als herfstregen. De tekst verhaalt van een verliefdheid die met de (nog warme?) aprilregen kwam opzetten. De regen was een zoet slaapliedje om bij weg te dromen, om verliefd te worden. Toen de regen opdroogde, verschrompelde ook de verliefdheid. De tekstzanger droomt tevergeefs van de handen van de geliefde, van haar stem. Wat rest is een snijdende pijn, van het verdriet, van een afscheid dat fataal was.

Volledige vertaling
Nummer 

La vi llegar

Ik zag haar aankomen: leeuwerik die vanuit de sneeuw opstoof!

Deze tango draagt de titel: La vi llegar, oftewel: “Ik zag haar aankomen”. Met deze regel begint ook het eerste couplet. De tekst beschrijft een wel heel korte liefdesgeschiedenis, want het tweede couplet eindigt al weer met la vi partir, oftewel: “Ik zag haar vertrekken”. Daar tussenin speelde een kortstondige liefde, een tango, de klanken van een bandoneon. De tekstdichter vraagt zich af of alles geen illusie is geweest, een hersenspinsel. Even was er de illusie van een liefde, daarna volgde een stem die huilde, een stem die brak in de mist en de geliefde vertrok, wreed, zonder een woord van afscheid. De tekstdichter blijft achter met de herinnering aan de stem van de geliefde, de muziek van een tango, een gedeelde nacht en de bitterheid die daarop volgde.

Volledige vertaling
Nummer 

Pablo Rodriguez & Corina: La vi llegar Herrera

We zijn bij het Mediterranean Summer Tango Festival 2016 in Kroatië. De dansers Pablo Rodriguez en Corina Herrara treden op. Ze interpreren de tango La vi llegar. Prachtig gedanst, wat een rust. De muziek die speelt is van het orkest van Miguel Caló, de zang van Raúl Iriarte. Youtube biedt van hetzelfde festival nog drie andere, even geweldige optreden van Pablo en Corina. Net zo de moeite waard!

Nummer 

Marión

Wat mij nu rest is de ochtendstond van je geur en het geparfumeerde gemurmel van de afstand tussen ons.

In dit lied draait het om liefdesverdriet, liefdesverdriet om een jeugdliefde uit Parijs. Zij heette Marion en zo heet ook de tango van Luis Rubistein die aan haar gewijd is. De liefde was zoet, net zoals de herinnering eraan: haar geur was als de ochtendstond, helder en fris. De liefdesgeschiedenis kent evenwel droevige afloop. Wie of wat daaraan schuld heeft, zegt het lied niet, maar het afscheid was smartelijk. Dit kleurt de herinneringen van de zanger, die zijn voor hem schaduwen uit een grijs verleden.

Luis Rubistein was een zeer productieve songwriter/impressario van joodse afkomst. Zijn ouders en drie zussen kwamen uit Yekaterinoslav, een Oekraïnse stad ten zuiden van Kiev gelegen aan de Dnjepr, tegenwoordig Dnipro geheten. Om het opkomende anti-semitisme te ontvluchten emigreerde zijn familie in 1906 naar Argentinië, waar nog zeven kinderen geboren werden. Luis, geboren in 1908, was daarvan de tweede. In Argentinië verdween de tussen-n uit de achternaam van zijn familie (oorspronkelijk “Rubinstein”). Luis was geen bankzitter: hij werd al jong van school gestuurd, zijn middelbare school maakte hij nooit af. Hij werd journalist, was zelfs even zanger, maar groeide, alhoewel hij dik was en stotterde, uit een onvermoeibare ondernemer in de lokale radio- en filmbusiness. Zijn teksten blinken niet uit door hun diepgang (ook niet die van Marión). Desalniettemin is Rubistein single- of co-auteur van vele bekende tangos, waaronder Tarde gris (uitgevoerd door Carlos Gardel), Carnaval de mi barrio, Charlemos, Cuatro palabras, Si tu quisieras, Ya sale el tren, Nada más, Ya lo ves en De antaño (een milonga). In 1942 schreef hij de tango Yánkele (“Mi muchacho”), waarin een Joodse moeder haar kind toezingt en vraagt om midden van “esta vida horrible y atroz” (dit vreselijke en wrede leven) een eind te maken aan haar lijdensweg. In 1943 moest Luis Rubinstein zijn creatieve werkzaamheden stilleggen als gevolg van de rechtse dictatuur die toen aan de macht kwam.

Volledige vertaling
Nummer 

Maximiliano Cristani y Karina Comeiro – Cancion desesperada

Maximilio Cristiani en Karina Colmiero zijn wereldkampioen Tango de Pista 2013. Hier is het 2016 en dansen zij hun interpretatie van Discépolo’s tango Cancion desesperada (“Wanhopig lied”). De prachtige muziek is van het orkest van Miguel Caló, de stem van Raúl Iriarte. De locatie is de Perth Tango Club. Perth is de hoofdstad van Western Australië, heeft twee miljoen inwoners en er wordt best veel gedanst: volgens deze agenda zijn er zes milonga’s per week.

Samantha Dispari y Santiago Fina bailan Bajo un Cielo de Estrellas

Januari 2014: Samantha Dispari en Santiago Fina dansen de tangowals Bajo un cielo de estrellas. Mooie mensen, fijne cadenzia in de dans. De locatie is Sin Rumbo, een bekende tangosalon in Buenos Aires. Volgens een (uit het Spaanse vertaalde) recensie op Google: “een van de meest traditionele clubs in het beroemde milonguero-district van Villa Urquiza, met kenmerken die heel anders zijn dan de typische ‘Confectionerias del centro‘, waar champagne en whisky werden geconsumeerd in plaats van de fernet (een bittere digestif) van de clubs. Er komen mensen die ondanks het verstrijken van de tijd dansen in clubstijl, milonguero en met een onvervalste essentie.” Ondertussen heeft de corona in Buenos Aires alle clubs lam gelegd. Het is maar te hopen dat deze club terug weet te keren. Het orkest dat speelt is dat van Miguel Caló, zanger is Alberto Podestá. 

3 x Qué falta que me hacés

Dit nummer wordt hieronder vertoond in achtereenvolgens muziek, tekst en dans.

MuziekMiguel Caló & Armando Pontier
TekstFederico Silva
Jaar1962?
Tango.infohttps://tango.info/T0370614940
El Recodohttps://www.el-recodo.com/music?S=Que+falta+que+me+hac%C3%A9s
Todotangohttps://www.todotango.com/musica/tema/1606/Que-falta-que-me-haces/
N.B. Volgens Tango.info is dit lied in 1962 voor het eerst uitgevoerd. Dus het lied is uit 1962 of eerder.

Qué falta que me hacés

Je bent er niet! Ik zoek je en je bent er niet meer. De kwelling van het wachten doet meer en meer pijn…

Wat mis ik je, zo luidt de titel van dit dramatische liefdesverdriet-lied. De muziek begint dramatisch: pom, pom, pom, pom, …., pom, pom, pom, pom. Dan valt het orkest in en daarna de zanger: “Je bent er niet. Ik zoek je en je bent er niet meer”. De liedtekst beschrijft één grote kwelling: de geliefde wordt gemist, haar lippen, haar kussen. De uren duren, het wachten duurt lang, de nachten. Het lied eindigt met de hoop dat de geliefde ooit terugkeert en dat ze er dan beiden zullen zijn, beiden voor elkaar. Na de tekst gaat het orkest nog door: pom, pom, pom, pom, pom, …, pom, pom, pom, pom, als het kloppen van het bange liefdeshart.

Dit lied, in de uitvoering van Caló en Podestá zorgt altijd voor een prachtig dramatische climax in een tangosalon. Het wonder van dit nummer is niet alleen de schoonheid ervan of het drama, maar dat het uit 1963 komt. Immers, de gedanste tango beleefde zijn hoogtijdagen in de periode 1935-1955. Na 1960 sloten de salons en werd er nog maar weinig tango gedanst. Toch vormde Miguel Caló in 1961 het orkest “Miguel Caló y su orquesta de las estrellas“, met de bandoneons van Armando Pontier en Domingo Federico, de violen van Enrique Francini en Hugo Baralis, de piano van Orlando Trípodi en de stem van Raúl Berón en Alberto Podestá. Met veel succes trad het orkest trad op bij Radio El Mundo. Tussen 16 april en 7 juni 1963 werden twaalf nieuwe nummers opgenomen voor het Odeón-label, waaronder dit prachtige “Qué falta que me haces“. Dan was dan om naar te luisteren en niet meer om op te dansen? Bron: https://es.wikipedia.org/wiki/Miguel_Cal%C3%B3

Volledige vertaling

Fatima Vitale & Yerpun Castro: Que Falta Que Me Haces

Veel couleur locale in dit filmpje: Fátima Vitale danst met “onze” Yerpun Castro Qué Falta Que Me Hacés. Plaats en tijd: juni 2015, tangosalon De Plantage van Arjan Sikking en Marianne van Berlo, aan de Plantage Muidergracht in Amsterdam. Dat is dezelfde straat waarin ik jarenlang wiskunde gestudeerd heb, mij onbewust van het feit dat zich tweehonderd meter verderop een heel dansend leven afspeelde. Ondertussen bestaat deze locatie niet meer, het pand wordt verbouwd tot luxe appartementen. Arjan en Marianne zijn met hun salon verhuisd naar een locatie in de Watergraafsmeer. Ook de wiskundestudie is verhuisd, naar het Science Park in Amsterdam-Oost. Het orkest dat hier speelt is van Miguel Caló, de zang is van Alberto Podestá.

Percal

Je was amper vijftien jaar, dromend van lijden en liefde, naar het centrum te trekken, te slagen en de percalkatoen te vergeten.

De Nederlandse vertaling van de titel van dit lied is simpelweg: ‘Percal’, naar de katoensoort die heden ten dage verkocht wordt als luxe versie van katoen: percal. Damals in Argentinië was dat blijkbaar anders, want in dit lied is percal de stof van (armoedige) kinderkleding, van jurkjes die alleen jonge meisjes droegen. Percal is dus de stof van de herinnering, van de armoede en misschien ook wel van de onschuld. Het lied gaat over een persoon die zijn van-veraf-beminde jongedame met lede ogen ziet vertrekken. Zij slaagt erin los te komen van haar afkomst, van de percalkatoen. Maar het is niet eind goed, al goed. In het laatste couplet blijkt dat zij verre van gelukkig is en soms ook nog terugdenkt aan de percalkatoen/de onschuld van vroeger.

De tekst van deze tango is van de Argentijnse tangodichter en tekstschrijver Homero Aldo Expósito (1918-1987). Zijn broer Virgilio zette tientallen van zijn tangoteksten op muziek. Homero Expósito’s vernieuwing was het gebruik van het vrije vers. Als perfectionist herzag Homero zijn teksten ontelbare keren: “Ik wil gewoon niet dat een idioot me komt vertellen dat er een komma verkeerd staat“. De muziek van Percal is van bandoneonist, violist, dirigent en componist Domingo Federico (1916-2000). Samen met Homero Expósito produceerde hij verschillende tango’s, waaronder Al compás del corazón, Yuyo verde, Tristezas de la calle Corrientes, A bailar en Yo soy el tango.

Expósito had het vermogen om op bestaande muziek poëtische teksten te schrijven. Federico zei dat de dichter naar de muziek luisterde, vertrok en twee dagen later terugkeerde met de tekst. Tekst en muziek werden nog een beetje aangepast en het stuk was klaar. De oorsprong van Percal was een muzikaal idee van Federico, van atypische maten waarop Expósito de tekst bouwde. Daarin komt ook de percalkatoen terug – de goedkope stof waarmee waarmee bescheiden jonge vrouwen zich de onbereikbare luxe van een avondjurk verschaften. Hoewel het orkest van Caló doorgaans gearrangeerd werd door pianist Osmar Maderna, werd Percal rechtstreeks uitgevoerd door Federico. Het ging, met de stem van Alberto Podestá, in première in het Singapur-cabaret dat eigendom was van Caló, aan de Montevideostraat in Buenos Aires. Het nummer was meteen een succes. Enrique Santos Discépolo zei dat hij de tekst graag zelf had willen schrijven.

Vanaf 1943 werden tangoteksten door de militaire regering gecensureerd. Verboden werd het gebruik van lunfardo (het dialect van de straat), evenals elke verwijzing naar dronkenschap of uitdrukkingen die als immoreel of negatief voor de taal of voor het land werden beschouwd. Ook de tango Percal mocht niet op de radio worden uitgezonden vanwege de immorele strekking (sic). Nadat in 1946 Juan Perón tot president verkozen werd, ging de censuur nog gewoon door. Pas na een audiëntie bij Perón op 25 maart 1949 werd de censuur opgeheven; de president verklaarde niet op de hoogte te zijn van het bestaan ​​van de restrictieve richtlijnen. Nadien konden vele tango’s weer op de radio worden gespeeld, hoewel sommige stukken, zoals de tango Al pie de la Santa Cruz en de Milonga del 900, nog steeds werden uitgevoerd met aanpassingen in de delen met een politieke inhoud. Bron: https://es.wikipedia.org/wiki/Percal_(tango)

Volledige vertaling
Nummer 

Mamié Sancy & Felipe Zarzar: Percal

Een mooie interpretatie van Percal door Mamié Sancy en Felipe Zarzar. Prachtig gedanst: hij beheerst, ingetogen en met mooie passen, zij met elegante versieringen. En prachtige quebradas van hen samen. Voordat Mamié Sancy met Felipe Zarzar danste, danste ze met Carlitos Espinoza. Tegenwoordig danst ze met Javier Rodriguez en met Enzo Hoces. Plaats en tijd: Milonga del Ático, augustus 2010, Santiago, Chile. Het orkest dat speelt is van Miguel Caló, de stem is van Alberto Podestá.

Nummer 

Tabaco

En terwijl ik rook vormt de rook jouw figuur en in het aroma van de tabak bespeur ik uit de verte jouw parfum dat verhaalt van jouw vergetelheid en mijn waanzin.

Liefdesverdriet gesmoord in tabak, dat is de strekking van dit lied. In 1944, toen dit lied geschreven werd, rookte iedereen nog, en zéker alle minnaars en beminden. In de tekst roept de sigaretterook de verre, onbereikbare geliefde op. De ijle rookvormen doen de tekstdichter denken aan de vorm van zijn lief, de geur van de rook roept uit de verte haar parfum op. Het maakt haar tegelijkertijd dichtbij en veraf.

Dit lied is gebaseerd op de daadwerkelijke liefdesgeschiedenis tussen tekstdichter José María Contursi en de knappe Susana Gricel Viganó. Ze ontmoetten elkaar in Buenos Aires. Gricel woonde op dat moment in Córdoba. Ze vergezelde de zussen Gori en Nelly Omar – vriendinnen uit hun woonplaats Guaminí – naar een optreden van Nelly die zangeres was. Contursi, bijnaam Katunga, was een woest aantrekkelijke radiopresentator, zij een blondine met mooie trekken. Gricel’s veertien jonge jaren weerhielden haar er niet van om verliefd te worden op de 23-jarige Contursi. Dit alles gebeurde in het jaar 1934.

Vanwege de fysieke afstand tussen beiden en vanwege de persoonlijke omstandigheden van Katunga (hij was getrouwd en had een kind) was hun liefde onmogelijk. In 1942 schreef Contursi de tango Gricel die met de stem van Francisco Fiorentino door Aníbal Troilo werd opgenomen. Het succes daarvan was het begin van een reeks prachtige tangos die Contusi baseerde op de onmogelijke liefde op zijn verre geliefde: Verdemar, La noche que te fuiste, Sin lágrimas, Quiero verte una vez más, Cosas olvidados, Tu piel de jazmin, Claveles blanco, , Por calles olvidadas, Cristal, Mi tango triste, Esta noche de copas, Vieja amiga, Y la perdí en ook deze tango Tabaco. Bron: http://tangosalbardo.blogspot.com/2012/09/tabaco.html

Volledige vertaling
Nummer 

Osvaldo Roldan & Anna Maria Ferrara, Tabaco

April 2015, we zijn in Salon Baires, Club Majestic Dance te Napels. Hier geven Anna Maria Ferrara en Osvaldo Roldan hun interpretatie van Tabaco. Prachtig gedanst, met ingewikkelde dingen die eenvoudig ogen. Anna Maria Ferrara is tango-docente in Rome die regelmatig Argentijnse maestros uitnodigt. Osvaldo Roldan is, hoe kan het anders, een Argentijnse meastro en wereldreiziger. De muziek die speelt is van het orkest van Miguel Caló, de zanger is Raúl Iriarte.

Nummer 

Después

Een in stukken gebroken lied dat nog steeds een lied is.

Een klassieker, dat is de tango Después. Prachtig simpele titel die niet eens zo makkelijk vertaalbaar is. Het betekent zoiets als: “Daarna”, Later of “En toen”. De context is uiteraard weer liefdesverdriet: wat er komt als de liefde over is. Erg duidelijk is de tekst niet: het is een impressionistische schets in de tinten zwart en somber. Laatste regel van het refrein: “Een in stukken gebroken lied dat nog steeds een lied is”. Prachtig: een verhaal over een gebroken liefde is nog steeds een verhaal waard.

Volledige vertaling
Nummer 

Trenzas

Vlechten die me vastbonden in het juk van je liefde, het bijna zachte juk van je lach, van je stem.

Trenzas, dat zijn vlechten. Vlechten van de afwezige, verdwenen geliefde. In de lange, dramatische tekst van dit liefdesverdriet-lied staan de haarvlechten van de geliefde symbool voor van alles: voor ketens van liefde, voor ketens van angst, meer in het algemeen voor de verwevenheid van het eigen leven met dat van een ander.

Volledige vertaling
Nummer